بخل و ترس است كه مانع بخشيدن و صدقه دادن مىشود و آدمى را به اندوختن و ذخيره ساختن و عذاب دردناك كه به مال اندوزان وعده داده شده فرا مىخواند . چنان كه قرآن فرموده است ، خثيمة بن عبد الرحمن گويد : شيطان مىگويد : در مورد هر چيزى آدميزاده بر من چيره شود امّا در سه مورد هرگز بر من غالب نيايد 1 - او را فرمان دهم كه بنا حق مال به دست آورد 2 - به ناحق ببخشد 3 - به حق نبخشد . گفته شده : براى شيطان اسلحه‌اى بهتر از ترس از تهيدستى نيست و هرگاه آدمى پذيراى چنين ترسى شد به كار باطل شروع كند ، و مانع از حق شود ، و از روى هواى نفس سخن بگويد و به پروردگارش بدگمان شود . از ضررهاى بخل همواره در بازار ماندن براى جمع كردن ثروت است . زيرا بازارها محلّ لانه كردن شيطان است . ابو امامه روايت كرده است كه رسول خدا ( ص ) فرمود : « چون ابليس به زمين فرود آمد گفت : پروردگارا مرا به زمين فرود آوردى و از درگاه خود راندى . پس برايم خانه‌اى قرار بده ، فرمود : ( خانه‌ات ) حمّام ، عرض كرد : برايم مجلسى قرار بده ، فرمود : بازارها و سر چهار راهها ، عرض كرد : خوراكى برايم مقرّر بدار فرمود : آنچه بر آن نام خدا برده نشود . گفت برايم شرابى مقرّر كن ، فرمود : هر مايع مست كننده‌اى ، گفت برايم مؤذّنى تعيين كن ، فرمود : قره‌نى ، عرض كرد : برايم قرآنى قرار بده ، فرمود : شعر ، عرض كرد : برايم كتابى معيّن فرما ، فرمود : عيب گرفتن ، عرض كرد : برايم سخنى قرار بده ، فرمود : دروغ ، گفت : برايم شكارگاههايى مقرّر بدار فرمود زنان » . « 146 » ديگر از راههاى مهّم ورود شيطان تعصّب در مذاهب و خواهشهاى نفسانى و كينه نسبت به دشمنان و كوچك شمردن آنهاست ، كه عابدان و فاسقان همه را هلاك مىكند ، چرا كه سرزنش كردن مردم و نقل عيبهايشان صفت طبيعت انسان و از صفات درندگان است و هرگاه شيطان آن را در نظرش حقّ جلوه دهد و مطابق با طبيعتش باشد شيرينى آن بر دلش غلبه كند و با تلاش بسيار سرگرم

--> ( 146 ) عراقى گويد : اين حديث را طبرانى در الكبير روايت كرده و اسنادش براستى ضعيف است ، و نظير آن را از حديث ابن عباس به سندى ضعيف روايت كرده است .