ندارد مگر زمانى كه آن حقيقت را در نفس خود مشاهده كند و هركس اصل مطلب را منكر شود شرح و تفضيل آن را نيز انكار مىكند . » امّا دليل قطعى كه هيچ كس نمىتواند آن را انكار كند دو چيز است : 1 - شگفتيهاى رؤياى صادقه ، زيرا به وسيلهء آن امور پنهانى كشف مىشود و هر گاه اين عمل در خواب ممكن باشد در بيدارى هم محال نخواهد بود . تفاوت خواب و بيدارى فقط در راكد بودن حواس و عدم اشتغال آن به امور محسوس است و بسا شخص بيدارى كه در فكر فرو رود و بر اثر سرگرمى به خودش ، نه مىبيند و نه مىشنود . 2 - پيامبر ( ص ) از غيب و كارهاى آينده خبر داد چنان كه قرآن نيز مشتمل بر امور غيبيه است و هرگاه براى پيامبر اين كار ممكن باشد براى ديگران هم ممكن است ؛ زيرا پيامبر كسى است كه حقيقت كارها بر او كشف مىشود و به اصلاح مردم نيز مشغول است . بنابراين محال نيست كه شخصى وجود داشته باشد كه حقايق بر او كشف شود و به اصلاح مردم مشغول نباشد و چنين شخصى پيامبر نيست بلكه ولّى ناميده مىشود . پس هركس به پيامبر ايمان داشته باشد و خواب صحيح و درست را راست بداند ناچار بر او لازم است كه اعتراف كند كه قلب يك در به سوى خارج دارد كه در حواس است و يك در از درون دل بسوى ملكوت و عالم فرشتگان دارد كه باب الهام و وحى و دميدن در دل است ، و هرگاه به اين دو با هم اقرار كند نمىتواند علوم را به آموختن و از راه اسباب شناخته شده منحصر بداند ، بلكه مجاهدهء ( با نفس ) مىتواند راهى براى رسيدن به علم باشد . و اين مطلب بر حقانيّت شگفتيهاى دل و آمد و شد آن ميان عالم دنيا و عالم فرشتگان كه نقل كرديم دلالت مىكند . امّا علّت كشف شدن امور در خواب ، به صورتى كه به تعبير محتاج باشد و نيز مجسّم شدن فرشتگان به صورتهاى گوناگون براى پيامبران و اولياء از اسرار شگفتيهاى قلب است و مربوط به علم مكاشفه ، از اين رو به آنچه گفتيم اكتفا مىكنيم زيرا همين براى تشويق به مجاهده و مكاشفه خواستن به كمك جهاد كافى است .