اندازهء انگشت شست پايش نور به وى عطا شده چهار دست و پا راه مىرود ، بطورى كه يك دست او برزمين مىافتد و دست ديگرش را به جايى مىگيرد ؛ يك پايش برزمين مىافتد و پاى ديگرش به جايى وابسته است و آتش به اطراف بدنش مىرسد . حضرت فرمود : « پيوسته به آن حال هست تا رها شود - تا آخر حديث » . « 76 » پس با توجّه به اين روايت تفاوت ايمان مردم آشكار مىشود ، بنابراين نور ايمان مردم عوام مانند نور چراغ ، و نور برخى از آنها مانند شمع است ، و نور ايمان صدّيقان مانند نور ماه و ستارگان است ، و نور ايمان پيامبران همانند نور خورشيد است ، و همان طورى كه در نور خورشيد چهرهء كرانه‌ها با همهء گستردگىشان آشكار مىشود و در نور چراغ تنها يك گوشهء محدودى از خانه آشكار مىشود ، تفاوت شرح صدر به وسيلهء معارف و آشكار شدن ملكوت و عالم فرشتگان با همهء وسعتش براى دلهاى عارفان نيز چنين است . از اين رو در حديث آمده است : « گفته مىشود : روز قيامت كسى كه در دل او يك مثقال ايمان ، نصف مثقال ، يك چهارم مثقال و به اندازه يك دانه جو و ذرّه‌اى ايمان باشد از دوزخ بيرون آورده مىشود » « 77 » تمام اين روايات تفاوت درجات ايمان را اعلام مىدارد . زيرا اين اندازه‌هاى ايمان مانع از ورود در دوزخ نيست و مفهوم آن اين است كه هر كس بيش از يك مثقال ايمان داشته باشد وارد دوزخ نمىشود و اگر هم وارد شود به اخراج آن فرمان داده شود . زيرا كسى كه به اندازهء سنگينى ذرّه‌اى ايمان در دل او باشد استحقاق ندارد كه براى هميشه در دوزخ بماند اگر چه در آن داخل شود . همچنين گفتار پيامبر ( ص ) : « چيزى نيست كه از هزار عدد نظير خودش

--> ( 76 ) اول اين حديث را حاكم در مستدرك ، ج 2 ، ص 478 با كمى اختلاف و به سندى صحيح بر طبق شروط بخارى و مسلم ، روايت كرده و نيز ابن ابى شيبه و ابن جرير و ابن منذر و ابن ابى حاتم و ابن مردويه نقل كرده‌اند چنان كه در الدّر المنثور ، ج 6 ، ص 172 ، آمده است . ( 77 ) مسلم اين حديث را با كمى اختلاف لفظى در صحيح ، ج 2 ، ص 117 روايت كرده است .