الفيض الكاشاني

436

راه روشن ترجمه كتاب المحجه البيضاء فى تهذيب الاحياء ( فارسى )

بعضى زود خشمگين مىشوند دير برمىگردند ، به هوش باشيد بهترين آنها كسى است كه دير خشمگين شود و زود برگردد و بدترين آنان كسى است كه زود خشم بگيرد و دير برگردد » « 95 » و چون خشم در هر انسانى در يك آن تحريك مىشود بر سلطان لازم است كه هيچ كس را در حالى كه بر او غضب كرده ، مجازات نكند ؛ چرا كه گاه از مقدار لازم تجاوز مىكند و براى اين كه بر او خشمناك است پس خشم خود را درمان مىكند و نفس خود را آسوده مىسازد و از تشفّى آن بهره مىبرد ، و سزاوار است كه انتقام او براى خدا باشد نه براى خودش . يكى از واليان شخص مستى را ديد و قصد كرد او را بگيرد و تازيانه بزند . پس مست او را دشنام داد والى برگشت و گفت : مرا به خشم آورد و اگر او را تازيانه بزنم به خاطر خشم خودم خواهد بود و دوست ندارم مسلمانى را براى جانبدارى از خودم بزنم . گفتارى در معناى كينه و نتايج آن و فضيلت عفو و مدارا ( 1 ) بدان كه هر گاه فرو خوردن خشم لازم باشد و آدمى از انتقام گرفتن در همان حال ناتوان شود خشم در درون جايگزين مىشود و به صورت كينه درمىآيد و معناى كينه اين است كه سنگينى خشم و تنفّر از شخص در دل بماند در حالى كه پيامبر ( ص ) فرموده است : « مؤمن كينه‌توز نيست . » « 96 » بنابراين كينه نتيجهء خشم است و كينه هشت نتيجه دارد : 1 - حسد ؛ به اين معنى كه كينه آدمى را بر آرزوى زوال نعمت از محسود وامىدارد از اين رو اگر نعمتى به محسود برسد غمگين و اگر به او مصيبتى برسد شادمان مىشود ، - و حسد از صفات منافقان است - و به زودى نكوهش حسد خواهد آمد .

--> ( 95 ) اين حديث را طيالسى به شمارهء 2156 روايت كرده و بزار با اختلاف عبارتى از طريق بن شريك از پدرش روايت كرده اين پدر و پسر موثّقند ولى ضعيفند و بقيّه رجال سند رجال صحيح است كه از ابى هريره روايت مىكنند چنان كه در مجمع الزوائد ، ج 8 ، ص 68 نقل شده است . ( 96 ) اين حديث پيش از اين در كتاب علم گذشت .