از تو انتقام بكشد ؟ از كوچك شدن در چشم مردم مىپرهيزى ولى از كوچك شدن در نزد خدا و فرشتگان و پيامبران به انتقام گرفتنت از اين شخص نمىپرهيزى ؟ پس هرگاه خشم خود را فرو مىخورد سزاوار است كه براى خدا باشد زيرا فرو خوردن خشم وى را در پيشگاه خدا بزرگ مىكند . پس او را با مردم چه كار . خوارى كسى كه به او ستم كرده در روز قيامت بيشتر از خوارى اوست اگر در دنيا انتقام بگيرد ، آيا دوست ندارد او نيز به پا خيزد آنگاه كه در روز قيامت ندا دهند كه هركس اجرش بر خداست به پا خيزد و بر نخيزد مگر كسى كه به پا خيزد از حقّى گذشته باشد ؟ اين اعتقاد و نظاير آن از معارف ايمان است كه بايد در قلبش جايگزين شود . و - بداند خشم او نشأت گرفته از تعجّب اوست كه چرا كار بر طبق خواستهء خدا شده و به دلخواه او نشده است . پس چگونه مىگويد : خواستهء من سزاوارتر از خواستهء خداى متعال است ، در حالى كه خشم خدا بزرگتر از خشم اوست . امّا درمان خشم با عمل آن است كه به زبانت بگويى : « از شيطان رجيم به خدا پناه مىبرم . » و اين دستور رسول خدا در هنگام خشم است « 42 » و هر گاه عايشه غضب مىكرد پيامبر ( ص ) بينى او را مىگرفت و مىفرمود : « اى عويش بگو : بار خدايا پروردگار محمّد گناه مرا بيامرز و خشم دلم را ببر و از فتنه‌هاى گمراه كننده مرا حفظ كن . » « 43 » مستّحب است كه آن دعا را بخوانى و اگر با آن دعا خشم بر طرف نشد در صورتى كه ايستاده‌اى بنشين و اگر نشسته‌اى تكيه بده و به زمينى كه از آن آفريده شده‌اى نزديك شو تا از خوارى نفس خويش آگاه شوى و با نشستن و تكيه دادن آرامش بطلب ، زيرا عامل خشم حرارت است و عامل حرارت حركت است ، چرا كه پيامبر ( ص ) فرمود : « غضب پارهء آتشى است كه در دل برافروخته

--> ( 42 ) فرمان پيامبر ( ص ) در پناه بردن به خدا از شيطان هنگام خشم را مسلم در ( صحيح ) ، ج 8 ص 30 از حديث سليمان بن صرد خزاعى روايت كرده است . ( 43 ) اين حديث را ابن سنّى در اليوم و الليله ، ص 122 از حديث مربوط به آن روايت كرده است .