را از دست مىدهى ، نسبت به خويش و بيگانه نرم باش و سخت‌نگير و نيز ستمگر و لجوج مباش » . از وهب بن منبّه روايت شده كه راهبى از شيطان پرسيد كدام خوى فرزند آدم بيشتر در تسلّط بر آنها به تو كمك مىكند ؟ گفت : تندى و شتاب در خشم آدمى هر گاه در خشم تند باشد ، او را زير و رو مىكنيم چنان كه كودكان توپ را زير و رو مىكنند . خيثمه گفته است : شيطان مىگويد : فرزند آدم چگونه بر من غالب مىشود در حالى كه هر گاه خشنود شود مىآيم تا در قلبش جاى مىگيرم ، و چون خشمگين شود مىپرم و در سرش قرار مىگيرم . امام صادق ( ع ) فرمود : « خشم كليد هر شّرى است . » « 26 » يكى از حكيمان گفته است : سرچشمهء نادانى تندى و پيشواى آن خشم است ؛ هر كه به نادانى خشنود باشد از دانش بىنياز شود ؛ و بردبارى زينت و منفعت است ، و نادانى عيب و مضّرت و جواب احمق خاموشى است . مجاهد گويد : ابليس گفته : در هر چه فرزند آدم مرا ناتوان سازد در سه چيز نمىتواند : هر گاه يكى از آدميزادگان از حال عادى خارج شود افسارش را مىگيريم ( او را مسخّر خود مىسازيم ) و هرجا بخواهيم او را مىكشيم و هر چه ما دوست داريم بر ايمان انجام مىدهد ، هر گاه خشمگين شود ندانسته سخن مىگويد ، و كارى مىكند كه موجب پشيمانى او مىشود و به آنچه در اختيار دارد او را وادار به بخل مىكنيم و به آنچه بر آن توان دست‌يابى ندارد آروزمندش مىسازيم . به حكيمى گفته شد : فلانى چقدر بر نقس خويش مسلّط است ، گفت : در اين صورت شهوتها او را خوار نسازند و خواهشهاى نفسانى او را به خاك در نيفكنند ، خشم بر او غالب نشود . بعضى از حكيمان گفته‌اند : از خشم بپرهيز ، زيرا خشم تو را به خوارى

--> ( 26 ) كافى ، ج 2 ، ص 303 و پيش از اين گذشت .