تا از آن بپرهيزد و اگر در دل جاى دارد آن را بر طرف سازد و اگر به دلش وارد شد ، آن را درمان كند ، زيرا كسى كه شّر را نمىشناسد در آن مىافتد و هر كه آن را بشناسد شناخت بدون آشنايى با راه دفع شّر كافى نيست . ما نكوهش خشم و آفات كينه و حسد را در اين كتاب بيان مىكنيم ، و تمام آنها در مطالب زيرگرد آمده است : شرح نكوهش خشم ، شرح حقيقت خشم و درجات آن ، شرح اين مطلب كه آيا مىتوان با تمرين خشم را ريشه كن ساخت يا نه ، و شرح عواملى كه خشم را به هيجان مىآورد ، و شرح درمان خشم پس از به هيجان آمدن ؛ آنگاه شرح فضيلت فرو خوردن خشم و شرح فضيلت حلم و بيان اين مسأله كه تا چه حدّ استفاده از خشم مجاز است و با سخن گفتن مىتوان دل را تشفى داد . سپس گفتار در معناى كينه و نتايج آن و فضيلت عفو و مدارا كردن ؛ و گفتار در نكوهش حسد و حقيقت آن و عوامل حسد و درمان آن و نهايت كارى كه براى بر طرف ساختن آن واجب است . سپس شرح اين نكته كه چرا ميان همگنان و همسّن و سالان و برادران و پسر عموها و خويشاوندان حسد بيشتر از ديگر مردم است و شرح دارويى كه به وسيلهء آن بيمارى حسد از دل بيرون مىرود ، و شرح اندازهء لازم در بر طرف ساختن حسد از دل . شرح نكوهش خشم ( 1 ) خداى متعال مىفرمايد : إِذْ جَعَلَ الَّذِينَ كَفَرُوا فِي قُلُوبِهِمُ الْحَمِيَّةَ حَمِيَّةَ الْجاهِلِيَّةِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ سَكِينَتَهُ عَلى رَسُولِهِ تا آخر آيه « 4 » . خداوند كافران را در اظهار حميّت و جانبدارى بناحق كه از خشم سرچشمه مىگيرد نكوهش كرده است و مؤمنان را به نعمت آرامش و وقار كه بر آنها ارزانى داشته ستوده است . روايت شده كه مردى عرض كرد : « اى رسول خدا مرا به كارى دستور بده و كوتاه سخن بگو . پيامبر ( ص ) فرمود : خشمگين مشو ، آنگاه تكرار كرد و فرمود :

--> ( 4 ) فتح / 26 : به خاطر بياوريد هنگامى را كه كافران در دلهاى خود خشم و نخوت جاهليّت داشتند ، و ( در مقابل ) خداوند آرامش و سكينه را بر رسول خود [ و مؤمنان ] نازل فرمود .