الفيض الكاشاني

288

راه روشن ترجمه كتاب المحجه البيضاء فى تهذيب الاحياء ( فارسى )

بدعت‌گذار سودمند نيست آن را ترك مىكند . پيامبر ( ص ) فرمود : « خدا بيامرزد كسى را كه زبان خود را از نماز گزاران باز دارد مگر به بهترين صورتى كه مىتواند . » « 57 » هشام ابن عروه گويد : پيامبر ( ص ) اين سخن را هفت بار تكرار مىفرمود . « هركه مدتى به نزاع عادت كند و به سبب آن و ستايش مردم عزّت و وجاهتى به دست آورد اين صفات نابود كننده در او قوّى شود و نمىتواند از آنها رها شود . هر گاه صفات نكوهيده تكبّر و خودپسندى و ريا و دوستى مقام و عزّت يافتن به دانش در او گرد آيد ، مبارزه با تك تك اين صفات دشوار باشد چه رسد كه تمام آنها در كسى جمع شود » . آفت پنجم دشمنى است ( 1 ) دشمنى نيز از صفات نكوهيده است و آن غير از مراء و مجادله است . مراء ايراد گرفتن بر سخن ديگرى با اظهار اشكال در سخن اوست و انسان جز تحقير ديگرى و زيرك نشان دادن خود غرض ديگرى ندارد و مجادله همان مراء و اعتراض به ديگران است با اين تفاوت كه جدل مربوط به اظهار و تثبيت مذهب است ، و خصومت نزاع در سخن گفتن است تا مال يا حقّى را به دست بياورد و آن يك مرحله ابتدايى دارد و يك مرحله اعتراض ، در حالى كه مراء فقط اعتراض بر سخنى است كه قبلا مطرح شده است . عايشه مىگويد : پيامبر ( ص ) فرمود : « مردانى در پيشگاه خدا بيشتر مورد خشم واقع مىشوند كه در دشمنى سخت‌ترين افرادند . » « 58 »

--> ( 57 ) حديث را ابن ابى الدنيا به سندى ضعيف روايت كرده و ابو منصور ديلمى در مسند الفردوس از حديث هشام بن عروه از عايشه به همان صورت روايت كرده اين حديث براستى منقطع و ضعيف است چنان كه در المغنى آمده است . ( 58 ) اين حديث را وكيع و احمد و بخارى و مسلم و ترمذى و نسايى و ابن مردويه نقل و بيهقى در الشعب از عايشه از پيامبر ( ص ) روايت كرده است ، چنان كه در الدّر المنثور ، ج 1 ، ص 239 نقل شده است .