الفيض الكاشاني
200
راه روشن ترجمه كتاب المحجه البيضاء فى تهذيب الاحياء ( فارسى )
مىورزد در هم مىشكند ، پس بنده شرّ آن دو ( شيطان و نفس ) را دفع مىكند آنگاه به پرستش و تقواى پروردگار مىپردازد . اين كارها پس از آن است كه در آنچه مىخواهد و لذّت مىبرد بر او توسعه مىدهد ، و آنچه انگيزههاى لذّت را در او به هيجان مىآورد زياد مىكند و تمام اين كارها براى آزمايش اوست ، تا بنگرد چگونه خدا را بر خواستههاى خود برمىگزيند و چگونه اوامر او را انجام و نواهيش را ترك مىكند و مواظب بندگى اوست و از معصيت او منع مىشود . و بر محمّد بندهء شريف و پيامبر و الا مقام او درود باد ؛ درودى كه بر قرب و منزلت او بيفزايد و مقام او را بالا ببرد ، و درود بر خاندان نيكوكار و خويشاوندان و صحابهء خوب و تابعينش . امّا بعد ، از بزرگترين هلاك كنندههاى فرزند آدم شهوت شكمبارگى است ، و آدم و حوا به همين علّت از بهشت به خانهء ذلّت و احتياج يعنى دنيا بيرون رانده شدند ، زيرا از خوردن ميوهء آن درخت بهشتى نهى شدند پس شهوت بر آن دو غالب آمد تا از درخت ممنوع خوردند و عورتشان آشكار شد ، و بدون ترديد شكمبارگى سرچشمهء شهوتها و منشأ بلاها و دردهاست ، زيرا در پى آن شهوت همخوابگى و شهوت مجامعت زياد مىشود و در پى شهوت غذا و زناشويى ميل به مال و مقام افزون مىگردد و آن دو وسيلهاى براى توسعهء در خوراك و مجامعت مىشود و در پى افزايش مال و مقام انواع نادانيها و نزاعها و حسدها به وجود مىآيد ، سپس از امور ياد شده ريا و مباهات و افزون طلبى به وجود مىآيد ، و اين امور آدمى را به بخل و كينه و دشمنى مىكشاند و نتيجهاش آن است كه صاحب اين صفات دست به ستم و كارهاى زشت مىزند . تمام امور ياد شده نتيجهء پر كردن معده و مستى سيرى است ، و اگر بنده نفس خود را با گرسنگى خوار سازد و راههاى ورود شيطان را ببندد به بندگى خدا اقرار مىكند و راه مستى و طغيان را نمىپيمايد و به سبب آن در لذّات دنيوى غرق نمىشود ، و دنيا را بر آخرت ترجيح نمىدهد و به خاطر دنيا به ديگران دشمنى نمىورزد .