جهاد كند . » « 78 » و نيز پيامبر ( ص ) فرمود : « خود را از آزار نفست باز دار و از هواى نفسانى در معصيت خدا پيروى نكن در غير اين صورت نفس در روز قيامت با تو دشمنى ورزد و بعضى از اعضاى بدنت بعضى ديگر را نفرين كنند مگر اين كه خداى متعال بيامرزد و به رحمتش بپوشاند . » « 79 » يحيى بن معاذ گفت : با شمشيرهاى رياضت با نفس جهاد كن و رياضت چهار صورت دارد : استفاده از غذا به مقدار قوت ؛ چشم پوشى از خواب ؛ سخن گفتن به اندازهء نياز ؛ رفع آزار از تمام مردم ؛ از كم خوردن غذا شهوتها زايل مىشوند ؛ از كم خوابى خلوص اراده‌ها نشأت مىگيرد ؛ از كم حرفى ايمنى از بلاها و از رفع آزار از مردم رسيدن به هدفها حاصل مىشود . و بر بنده چيزى دشوارتر از بردبارى در برابر ستم و شكيب بر آزار نيست . پس هرگاه نفس به جنبش آمد و قصد شهوت و گناه كرد و سخنان بيهوده به نظر شيرين آمد ، شمشير كم غذايى را از غلاف كم خوابى و شب زنده‌دارى ( به عبادت ) بيرون بياور و با دستهاى سستى و كم حرفى فرود آور ، تا از ستم و كيفر گرفتن منصرف شود و در ديگر زمانها از ستم آن در امان بمانى و نفس را از تاريكى شهوات منوّر كن تا از گرفتارى بلاهايش رها شوى . نفس در اين حال روحانى و لطيف و نورانى و سبك شود و در ميدان كارهاى خير به حركت درآيد و در راههاى بندگى همانند اسب سرمست در ميدان راه برود و مانند سلطانى باشد كه در باغ تفريح مىكند . و نيز گفته است : آدمى سه دشمن دارد : دنيا ، شيطان و نفسش . پس با زهدورزى در دنيا ، خود را از دنيا محفوظ بدارد ، و با مخالفت كردن با شيطان و ترك شهوتها خود را از شيطان و نفس نگاه دارد .

--> ( 78 ) ترمذى و ابن حبان در صحيح خود از فضالة بن عبيد به سندى صحيح روايت كرده چنان كه در المغنى است . ( 79 ) عراقى گويد : مأخذى براى اين حديث نيافتم .