« روشنايى چشم من در نماز قرار داده شده است » « 57 » و هرگاه انجام عبادات ترك كارهاى ممنوع با سنگينى و بىميلى باشد خود نقصان به شمار مىآيد و با اين نقصان به كمال سعادت نتوان رسيد . آرى مواظبت كردن بر ترك كارهاى زشت به وسيله مجاهده بهتر است ولى در انجام كارهاى خوب با ميل و رغبت ، نياز به مجاهده نيست . از اين رو خداى متعال فرمود : إِنَّها لَكَبِيرَةٌ إِلَّا عَلَى الْخاشِعِينَ . « 58 » و پيامبر ( ص ) فرمود : « خدا را در حال خشنودى بپرست و اگر نتوانستى ، شكيبايى بر عبادتى كه از آن كراهت دارى خير فراوان دارد » . « 59 » پس در رسيدن به سعادتى كه براساس خوشخويى وعده داده شده ، لذّت بردن از بندگى و پرهيز كردن از گناه گاه‌بگاه كفايت نمىكند ، بلكه سزاوار است كه همواره و در تمام عمر چنين باشد . بدون شك هرچه طولانىتر باشد ، فضيلت اخلاقى كاملتر مىشود و بيشتر در نفس رسوخ مىكند . از اين رو آنگاه كه از پيامبر راجع به سعادت سؤال شد ، فرمود : « عمر طولانى در بندگى خداست . » « 60 » لذا پيامبران و اولياى خدا مرگ را دوست نداشتند چرا كه دنيا كشتزار آخرت است . هرچه با طول عمر عبادتها بيشتر شود ثواب هم بيشتر ، نفس پاكتر و اخلاق ( نيك ) نيرومندتر و راسخ‌تر مىشود . تنها هدف از عبادات اين است كه در قلب اثر بگذارد و در صورتى كه بسيار بر عبادات مواظبت كند ، آثار آنها بيشتر مىشود . هدف اين اخلاق آن است كه دوستى دنيا از نفس ريشه كن شود و محبّت خداى متعال در آن رسوخ كند ، و هيچ چيز در نزد او محبوبتر از خداى سبحان و لقاى او نباشد . پس بنده مال خود را به كار نمىگيرد مگر در راهى كه او را به خداى سبحان برساند ، و آن در صورتى ميسّر خواهد

--> ( 57 ) نسايى و ابو داوود از حديث انس روايت كرده‌اند و پيش از اين گذشت ، و در كافى ، ج 5 ، ص 321 آمده است . ( 58 ) بقره / 45 : و اين كار ( نماز ) جز براى خاشعان گران است . ( 59 ) طبرانى روايت كرده چنان‌كه در المغنى است . ( 60 ) قصاعى در مسند الشهاب و ابو منصور ديلمى در مسند الفردوس از حديث ابن عمر به اسنادى ضعيف روايت كرده است چنان‌كه در المغنى آمده است .