سر مىزند زيرا از اعتدال قوهء عقل ، خوب تدبير كردن ، تندى ذهن ، دانايى رأى ، راست بودن گمان و تيز دركى آفات پنهانى نفوس ، صادر مىشود و از طرف افراط اين اصول ، جربزه حيله‌گرى ، فريب ، زيركى ، نشأت مىگيرد ، و از طرف تفريط آنها نادانى و غماره و حماقت و ديوانگى صادر مىشود . مقصودمان از غماره كم تجربگى در كارهاست در صورتى كه نيروى تخيّل سالم باشد ، و گاه آدمى در يك چيز كم تجربه است و در چيز ديگر با تجربه . تفاوت ميان حماقت و جنون اين است كه احمق هدفش درست است ، ليكن ( براى رسيدن به هدف ) راه را بد انتخاب مىكند لذا فكر درستى در راه رسيدن به هدف ندارد ، امّا مجنون آنچه شايسته نيست انتخاب مىكند و گزينش و انتخابش فاسد است . امّا از صفت شجاعت بخشندگى ، سرسختى و مقاومت ، شهامت ، شكستن ( هواى ) نفس ، تحمل و بردبارى ، فرو خوردن خشم ، سنگينى و متانت و نظاير آنها نشأت مىگيرد ، و تمام اينها اخلاق ستوده است امّا طرف افراط شجاعت تهوّر و بىباكى است كه از آن گزافه‌گويى ، برترى جويى و خشم و تكبّر و خودپسندى نشأت مىگيرد و امّا از طرف ، تفريط آن ذلّت و خوارى ، بىتابى ، فرو مايگى و كوچكى نفس و خوددارى از پذيريش حقّى كه واجب است ، صادر مىشود . امّا از عفّت ، بخشندگى ، آزرم ، شكيب ، گذشت ، قناعت ، ديندارى ، امانت ، گشاده‌رويى ، كمك ، ظرافت و طمع نداشتن صادر مىشود ، و در صورتى كه به طرف افراط و تفريط بگرايد حرص ، آزمندى ، بىحيايى ، پليدى ، ولخرجى ، تنگ گرفتن در روزى ، رياكارى ، پرده‌درى ، بىشرمى ، كارهاى بيهوده ، چاپلوسى ، بخل ، سرزنش ، خوار شدن در مقابل ثروتمندان و كوچك شمردن فقيران و غيره نشأت مىگيرد . بنابراين اصول اخلاق نيك صفات و فضايل چهارگانه است كه عبارتند از : حكمت ، شجاعت ، عفّت ، عدالت و بقيّهء فضايل شاخه‌هاى آنها به شمار مىروند ، و جز پيامبر خدا ( ص ) كسى در اين اصول چهارگانه به درجهء كمال اعتدال نرسيده است و ديگر مردم پس از او در نزديك و دور شدن به آن حضرت