است در توبه باز است . ابليس گفت : پروردگارا اين بنده‌اى را كه در برابر من بزرگوارى داده‌اى ( آدم ) اگر در برابر او كمكم نكنى بر او مسلّط نمىشوم . خداى متعال فرمود : براى آدم فرزندى متولّد نشود مگر آن كه براى تو نيز فرزندى متولّد شود . عرض كرد : پروردگارا بيشتر كمكم كن ، فرمود : تو مانند خون در بدن آنها روانى و سينه‌هايشان را خانهء خود مىگيرى ، عرض كرد : پروردگارا بيشتر كمكم كن ، خداى متعال فرمود : أَجْلِبْ عَلَيْهِمْ بِخَيْلِكَ وَ رَجِلِكَ وَ شارِكْهُمْ فِي الْأَمْوالِ وَ الْأَوْلادِ وَ عِدْهُمْ وَ ما يَعِدُهُمُ الشَّيْطانُ إِلَّا غُرُوراً . « 161 » از ابو دردا روايت شده كه گفت : پيامبر خدا ( ص ) فرمود : « خدا جنّ را سه نوع آفريده است يك صنف مارها ، كژدمها و حشرات زمين ، و نوعى مانند باد در هواست ، و يك نوع كه داراى حساب و عقابند . و خداوند انسانها را سه نوع آفريده است يك نوع مانند چهار پايانند ، خداى متعال مىفرمايد : لَهُمْ قُلُوبٌ لا يَفْقَهُونَ بِها وَ لَهُمْ أَعْيُنٌ لا يُبْصِرُونَ بِها « 162 » تا آخر آيه . و يك نوع كالبدهايشان مانند كالبد آدميزادگان است و روحشان روح شيطانهاست و يك نوع در سايه خدايند روزى كه جز سايهء حق سايه‌اى نيست » . « 163 » وهيب بن ورد گويد : به ما خبر داده‌اند كه ابليس براى يحيى بن زكريّا ( ع ) مجسّم شد و به او گفت : تو را پند مىدهم . يحيى گفت : نصيحت نمىخواهم ، ولى مرا از حال آدميزادگان خبر بده گفت : آنها در نزد ما سه نوعند . يك نوع آنها سخت‌ترين نوعها نزد ما هستند به يكى از آنها روى مىآوريم تا او را بفريبيم و بر او مسلّط شويم آنگاه با بيتابى آمرزش مىخواهد و توبه مىكند ، و

--> ( 161 ) اسراء / 64 : لشكر سواره و پياده‌ات را بر آنها گسيل‌دار و در ثروت و فرزندانشان شركت جوى و آنها را با وعده‌ها سرگرم كن ولى شيطان جز فريب و دروغ وعده‌اى نمىدهد . حديث را بيهقى در الشّعب روايت كرده چنان كه در الدّر المنثور ، ج 4 ، ص 191 نقل شده است . ( 162 ) اعراف / 179 : آنها دلها ( عقلها ) يى دارند كه با آن ( انديشه نمىكنند و ) نمىفهمند و چشمانى دارند كه با آن نمىبينند . ( 163 ) حديث را ابن ابى الدنيا در مكائد الشيطان و ابو الشيخ در العظمه و ابن مردويه در التفسير به سندى ضعيف روايت كرده‌اند ، چنان كه در الجامع الصغير آمده است .