يكى حفظ خويش از مشابهت با آفتاب پرستان ، دوّم احتراز از انتشار شيطانها چه پيامبر خدا ( ص ) فرموده است : « خورشيد به همراه شاخ شيطان طلوع مىكند ، در حال طلوع مقارن با آن ، و در حال ارتفاع مفارق از آن ، در حال استوا مقارن با آن ، و به هنگام ظهر مفارق از آن ، چون ميل به غروب مىكند مقارن با آن و هنگامى كه غروب كند از او جدا مىشود . » « 8 » در اين اوقات نماز نهى شده و علّت آن را بدين گونه بيان فرموده است . سوّم آن كه سالكان راه آخرت پيوسته و در همهء اوقات بر نماز مداومت مىكنند ، و مواظبت بر يك نوع عبادت موجب خستگى و ملال مىشود ؛ و چون در اوقاتى از آن منع شود نشاط افزايش يابد و انگيزه‌ها برانگيخته شود ، و انسان بر چيزى كه از آن منع شده حريص است ، و نهى از نماز در اين اوقات سبب افزايش حرص و پديد آمدن حالت انتظار براى انقضاى اين مدّت است . اوقات مذكور به تسبيح و استغفار اختصاص يافته تا از مداومت در نماز ملال پديد نيايد ، و با انتقال از عبادتى به عبادتى ديگر تفرّجى حاصل شود ، چه در هر تحوّل و تجددّى لذّت و نشاطى است ، و مداومت و استمرار بر يك كار مايه خستگى و ملال است ؛ از اين رو نماز سجود يا ركوع يا قيام تنها نيست بلكه عبادات از اعمال مختلف و اذكار متنوّع ترتيب يافته است تا دل به هنگام انتقال از عبادتى به عبادتى ديگر لذّت تازه‌اى احساس كند ، و چنانچه بر يك چيز مداومت كند به زودى دچار ملال و افسردگى مىشود . اين امور در نهى از نماز در اوقاتى كه مكروه مىباشد بسيار مهمّ است . البتّه اسرار ديگرى نيز در آن است كه بشر نمىتواند بر آنها آگاهى يابد ، و خداوند و پيامبرش به آنها داناترند . اين مسائل مهمّ نبايد ترك شود ، مگر آن كه اسبابى كه از نظر شرع اهميّت دارد پيشامد كند ، مانند قضاى نمازهاى واجب ، نماز استسقاء ، نماز خسوف ، نماز تحيّت مسجد ، امّا با سببى ضعيف نبايد با مقاصد نهى برخورد كرد . مىگويم : از طريق خاصّه در كافى به سند صحيح از امام باقر ( ع ) روايت است : « در هر ساعتى مىتوانى بر جنازه نماز بگزارى زيرا آن نماز داراى ركوع و سجود نيست ، و

--> ( 8 ) سنن نسائى ، ج 1 ، ص 275 .