استحباب شتاب در اداى نماز حمل شده است . فاصله قرار دادن ميان نماز ظهر و عصر ، همچنين ميان نماز مغرب و عشاء مستحبّ مىباشد و شهيد ادّعا كرده است كه در مذهب اماميّه معلوم بودن جواز تفرقه ميان اين نمازها مانند معلوم بودن جواز جمع ميان آنهاست . شيخ مفيد نماز ظهر و عصر جمعه را استثناء كرده و گفته است : بايد نماز عصر را پس از انقضاى وقت فضيلت نماز ظهر به جا آورد . و نيز گفته شده است بايد آن را پس از خواندن نافلهء آن ادا كرد ؛ و اين بر طبق آنچه از برخى روايات استفاده مىشود اظهر است ، علاوه بر اين كه اخبار دالّ بر فضيلت اوّل وقت ، و هر چه بدان نزديكتر باشد اطلاق دارد ، آرى اگر از نافلهء مغرب فراغت يابد در حالى كه هنوز شفق بر طرف نشده است براى نماز عشاء در انتظار زوال شفق بماند ، ليكن اگر متوجّه شد كه شفق بر طرف شده و هنوز نافله را به جا نياورده عشاء را به تأخير نيندازد ، و خبر مشعر بر فضيلت تأخير عشاء در اين مورد ضعيف است . وقت نماز جمعه از ظهر است تا مقدارى كه اذان گفته شود و خطبه و دو ركعت واجب و لوازم آن كه عبارت از بالا رفتن بر منبر و پائين آمدن از آن و دعاى پيش از نماز است انجام گردد ؛ و پس از اينها وقت نماز جمعه پايان مىيابد و لازم مىآيد كه چهار ركعت بدون خطبه به نيّت ادا خوانده شود ، و مقتضاى عبارات ابو الصّلاح و جعفى همين است ، و آنچه در تهذيب به سند صحيح از امام باقر ( ع ) روايت شده نيز مؤيّد آن مىباشد . آن حضرت فرموده است : « برخى از امور وقت آنها مضيّق و بعضى موسّع است ، چه وقت دو گونه است ، برخى از نمازهاست كه وقت آنها وسيع است ، بسا اين كه پيامبر ( ص ) ( در اداى آنها ) شتاب مىكرد ، و بسا تأخير مىفرمود جز نماز جمعه ، زيرا نماز جمعه از امور مضيّق است و يك وقت بيش ندارد و آن هنگام ظهر است » « 5 » امّا اكثر علما برآنند كه وقت آن تا زمانى كه سايه هر چيزى به اندازه آن شود امتداد دارد ، ليكن دليل قابل توجّهى بر اين رأى ندارند . گفته شده است : نماز جمعه بنابر اين كه بدل

--> ( 5 ) همان مأخذ ، ج 1 ، ص 249 ؛ كافى ، ج 3 ، ص 274 ، شماره 2 .