گفتند : اين مرد منافق است . آنها نزد پيامبر خدا ( ص ) شكايت كردند ، آن حضرت معاذ را سرزنش و منع كرد و به او فرمود : « آيا تو شيطانى ؟ سوره ( سبّح ) و ( السماء و الطّارق ) و ( الشّمس و ضحاها ) را بخوان . » « 49 » مىگويم : شيخ صدوق اين خبر را با تفاوت كمى در الفقيه ذكر كرده است . « 50 » شهيد در كتاب ذكرى گفته است : اگر امام بداند مأمومين طولانى خواندن نماز را دوست دارند ، مستحب است نماز را طولانى كند ، و بعضى اخبار هم دلالت بر اين معنا دارد ؛ ليكن بايد اين امر منحصر شود به جايى كه امام به تمايل همه مأمومين يقين داشته باشد . 13 - امام نبايد از جايگاه نماز خود برخيزد ، مگر آنگاه كه عقب ماندگان ، نماز خود را تمام كرده باشند ، ( 1 ) چنان كه در روايات معتبر وارد شده است . اگر امام پيش از آنان از نماز فارغ شود ، يا عذرى پيدا كند بايد كسى را جانشين خود قرار دهد . مأموم با ادراك ركوع امام ركعت و فضيلت جماعت را درك مىكند ، و بايد آن را ركعت نخست خود قرار دهد و بقيّه ركعات را به جا آورد ؛ و اگر در دو سجده آخر نماز به جماعت ملحق شود درك فضيلت كرده است ليكن بايد نمازش را از سر گيرد ؛ و اگر امام در تشهّد آخر است نيّت متابعت مىكند و مىايستد بى آن كه نيّت خود را تجديد كند . هر زمان امام تشهّد مىخواند و او در محلّ تشهّد نيست يا توانايى نشستن ندارد تجافى ( نيم خيز ) كند و امام را در تشهّد متابعت كند زيرا تشهّد بركت است ؛ و هر گاه او در محلّ تشهّد باشد و امام وظيفه‌اش برخاستن است به اندازه‌اى كه تشهّد بخواند بنشيند سپس برخيزد و به امام ملحق شود . از طريق صحيح به همين گونه از امام صادق ( ع ) نقل شده است . « 51 » اين مجملى از آداب امامت و اقتدا بود .

--> ( 49 ) سنن ابن ماجه ، شماره 686 ، غير از او هم اين را روايت كرده است . ( 50 ) همان مأخذ ، ص 106 ، شماره 66 . ( 51 ) كافى ، ج 3 ، ص 381 ؛ تهذيب ، ج 1 ، ص 259 .