تا آخر روز آنچه فرمودي بكردم . بازرگان بضرورت از عهده بيرون آمد و متحيّر بماند : روزگار ضايع و مال هدر و جواهر پريشان و مئونت باقي . چون محاسن صلاح بر اين جمله در ضمير متمكّن شد خواستم كه بعبادت متحلّي گردم تا شعار [ 1 ] و دثار من متناسب باشد و ظاهر و باطن بعلم و عمل آراسته گردد ، و چون تعبّد و تعفّف در دفع شرّ جوشن حصين است و در جذب خير كمند دراز ، و اگر حسكي [ 2 ] در راه افتد يا بالائي تند پيش آيد بدانها تمسّك توان نمود - و يكي از ثمرات تقوى آنست كه از حسرت فنا و زوال دنيا فارغ توان زيست ؛ و هرگاه كه متّقي در كارهاى اين جهان فاني و نعيم گذرنده تأمّلي كند هر آينه مقابح آن را به نظر بصيرت ببيند و همّت بر كم آزاري و پيراستن راه عقبى مقصور شود ، و به قضا رضا دهد تا غم كم خورد ، و دنيا را طلاق دهد تا از تبعات آن برهد ، و از سر شهوت برخيزد تا پاكيزگي ذات بحاصل آيد [ 3 ] ، و به ترك حسد بگويد تا در دلها محبوب گردد ، و سخاوت را با خود آشنا گرداند تا از حسرت مفارقت متاع [ 4 ] غرور مسلّم باشد ، [ و ] كارها بر قضيّت عقل پردازد تا از پشيماني فارغ آيد ، و بر ياد آخرت إلف گيرد تا قانع و متواضع گردد ، و عواقب عزيمت را پيش چشم دارد تا پاى در سنگ نيايد ، و مردمان را نترساند تا ايمن زيد - هر چند در ثمرات عفّت تأمّل بيش كردم رغبت من در اكتساب آن بيشتر گشت ، امّا ميترسيدم كه از پيش شهوات برخاستن و لذّات نقد را پشت پاى زدن كار بس دشوار است ، و شرع كردن در آن خطر بزرگ ، چه اگر حجابي در راه افتد مصالح معاش و معاد خلل پذيرد ؛

--> [ 1 ] . ( 4 ) شعار لباسي كه در زير پوشند مانند پيراهن و شلوار ؛ دثار جامه‌اي كه بر روى پوشند مثل قبا و عبا . شعار و دثار كنايه است از ظاهر و باطن ، نيّت و اخلاق واقعي و رفتار و كردار ظاهري . و نيز ص 13 ح برس 18 ديده شود . [ 2 ] . ( 5 ) حسك پارچه‌هائي از آهن كه به شكل خار سه گوشه ( خار مغيلان ) سازند و در راه لشكر خصم اندازند تا راه بريدن بر ايشان مشكل شود ( از صراح ) . [ 3 ] . ( 10 ) بحاصل آمدن . به ترك چيزي گفتن در اين قبيل افعال استعمال « ب » در نثر و نظم قديم متداول است ؛ امروز شايد زايد به نظر آيد . چه ميگوئيم فلان چيز حاصل شد ، و فلان كار را ترك كرد . [ 4 ] . ( 11 ) مفارقت متاع نسخهء اساس : مفارقت و متاع . متاع غرور كنايه است از زندگاني دنيا كه متاعي و برخورداريي اندك و فريبنده است ( به آيهء 185 سورهء آل عمران ، و آيهء 26 سورهء رعد رجوع شود ) .