حضرت پيغمبر صلى الله عليه و آله فرمودند « 1 » : بناى دين بر پاكيزگى است « 2 » . و آنچه فرموده‌اند « 3 » شامل پاكى ظاهر و پاكى « 4 » [ m . b 14 ] باطن هر دو هست و خداوندگار عالميان فرموده‌اند : « إِنَّمَا الْمُشْرِكُونَ نَجَسٌ » « 5 » يعنى « 6 » جز اين نيست كه مشركان « 7 » نجسند . و در اين كلام اشعارى است بر اينكه پاكيزگى و « 8 » پليدى منحصر نيست در ظاهر كه به حسّ ادراك آن مىشود زيراكه مشرك گاه مىباشد كه جامه پاك و بدن شسته مىدارد ، بلكه مراد نجاست حقيقت مشرك است و آلوده بودن باطن به اعتقادات ناشايسته . و نجاست عبارت است از چيزى كه از آن اجتناب كنند و دورى از آن جويند . و اجتناب و دورى از صفتهاى ذميمهء باطن مهم‌تر است از آن راه كه هم نظر به زمانِ حال زبونند و هم نظر به عاقبت هلاك كننده‌اند . و از اين جهت حضرت پيغمبر صلى الله عليه و آله فرمودند : داخل نمىشوند فرشتگان به خانه‌اى كه در آن سگ باشد « 9 » . و شكّى نيست كه دل خانه‌اى است كه فرشتگان در آن نزول مىكنند و اثر فيضشان به دل فرود مىآيد و دل آرامگاه ايشان است . و صفتهاى ناپسند مانند غضب و شهوت و كينه و حسد و تكبّر و عُجب سگانى چندند فرياد كننده « 10 » ، و چون شود كه فرشتگان داخل خانهء دل شوند و حال آنكه پر باشد از سگان ؟ ! و « 11 » ثابت شده كه « 12 » خداى عزّ وجلّ نور علم « 13 »

--> ( 1 ) . s a + كه . ( 2 ) . مانند آن در كنز العمّال 9 : 277 ح 6002 . ( 3 ) . فرموده‌اند / a فرمودند . ( 4 ) . s - ظاهر و پاكى . a - و پاكى . ( 5 ) . براءة : 28 . ( 6 ) . s - يعنى . ( 7 ) . مشركان / m مشركون . ( 8 ) . s - پاكيزگى و . ( 9 ) . الكافي 3 : 393 ضمن ح 26 و 27 . الخصال : 138 ضمن ح 155 . كتاب من لا يحضره الفقيه 1 : 246 ح 743 . صحيح البخاري 4 : 82 . مسند أحمد 1 : 83 . ( 10 ) . كننده / a كنند . ( 11 ) . s a - و . ( 12 ) . كه / s a و . ( 13 ) . علم / a علمى .