هرگاه ارادهء امرى مىكنى تأمّل در عاقبت آن بكن ؛ اگر موجب نجات دانى امضا كن . و اگر موجب « 1 » هلاك دانى از آن باز ايست « 2 » . و اين وصيّت از جملهء محاسبهء نفس است ، بلكه اصل در محاسبه همين است . فصل [ مراقبهء بنده از نفس خود ] سزاوار از براى بنده آن است كه مراقبهء نفس خود را در وقت كارها بكند و به ديدهء دوربينى ملاحظهء آنها را بكند ، زيرا كه نفس هرگاه واگذاشته شود سركش و فاسد مىشود . و « 3 » بعد از آن ملاحظهء خداى عزّ وجلّ در « 4 » هر حركتى و سكونى بكند ؛ و اين به آن مىشود كه بداند كه خداى عزّ وجلّ بر باطنها مطّلع و بر پنهانىها داناست و ملاحظهء عملهاى بندگان را مىنمايد و مسلّط است بر هر نفسى به هرچه كرده باشد . و اسرار قلب در حقّ خدا ظاهر است هم‌چنان كه ظاهر پوست از براى مردم ظاهر « 5 » و پيداست ، بلكه از براى خدا « 6 » واضح‌تر است ، خداى عزّ وجلّ فرموده : « أَ لَمْ يَعْلَمْ بِأَنَّ اللَّهَ يَرى » « 7 » يعنى آيا ندانسته كه خدا مىبيند ؟ و فرموده : « إِنَّ اللَّهَ كانَ عَلَيْكُمْ رَقِيباً » « 8 » يعنى به درستى كه خدا بر شما مطّلع است . و حضرت پيغمبر صلى الله عليه و آله فرمودند : احسان آن « 9 » است كه خدا را بپرستى چنانچه گويا او را مىبينى ، و « 10 » اگر تو او را نمىبينى او تو را مىبيند « 11 » . و « 12 » حكايت شده كه : زليخا وقتى كه با يوسف خلوت كرد ايستاد و روى بتِ خود

--> ( 1 ) . موجب / a s باعث . ( 2 ) . قرب الإسناد : 65 ح 208 . الكافي 8 : 149 ح 130 . ( 3 ) . a - و . ( 4 ) . در / a و . ( 5 ) . a s + است . ( 6 ) . s a + از اين . ( 7 ) . علق : 14 . ( 8 ) . نساء : 1 . ( 9 ) . احسان آن / a s آسان . ( 10 ) . a s - و . ( 11 ) . صحيح البخاري 1 : 18 . مسند أحمد 1 : 51 . ( 12 ) . a - و .