و گناهان خود را صغير نشمرد مبادا او را به كاهلى بكشاند . و هميشه گريان باشد و تأسّف بخورد بر آنچه از طاعت خدا فوت شده . و حبس كند نفس خود را از شهوتها . و به خدا استغاثه نمايد تا محافظت كند او را بر وفا كردن به توبه و معصوم دارد او را از عود به گناه . و در ميدان جهاد و عبادتْ نفس خود را رياضت فرمايد و آنچه از واجبات از وى فوت شده قضا كند و ردّ مظلمه‌ها بكند و از همنشينان بد كناره كند . و شب را به بىخوابى بگذراند و روز را به تشنگى - كه كنايه است از روزه داشتن - و هميشه در فكر عاقبت باشد . و از خداى عزّ وجلّ استعانت نمايد در حالتى كه سؤال كند از خدا استقامت را در خوشى و ناخوشى . و در وقت محنت و بلا ثابت قدم باشد تا از درجهء توبه‌كنندگان تنزّل نكند ؛ زيرا كه اينها منشأ پاك شدن از گناهان و « 1 » زياد شدن عمل و بلند گرديدن درجات است ، خداى عزّ وجلّ فرموده : « فَلَيَعْلَمَنَّ اللَّهُ الَّذِينَ صَدَقُوا وَ لَيَعْلَمَنَّ الْكاذِبِينَ » « 2 » يعنى امتحان نموديم جماعتى را كه پيشتر بودند تا راستگو و درغگو را خدا بشناسد و حال ايشان ظاهر گردد « 3 » . باب دوم : در محاسبه و مراقبه است خداى عزّ وجلّ در قرآن مجيد فرموده : « وَ نَضَعُ الْمَوازِينَ الْقِسْطَ لِيَوْمِ الْقِيامَةِ فَلا تُظْلَمُ نَفْسٌ شَيْئاً وَ إِنْ كانَ [ m . a 136 ] مِثْقالَ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ أَتَيْنا بِها وَ كَفى بِنا حاسِبِينَ » « 4 » يعنى از براى روز قيامت ميزانها وضع خواهيم كرد تا بر هيچ نفسى ستمى نشده باشد . و اگر هم وزن دانه‌اى از خَردل - كه مَثل است در كوچكى - عملى كرده باشد آن را حاضر خواهيم كرد و ما از براى حساب كردن كافىايم . و فرموده : « وَ وُضِعَ الْكِتابُ فَتَرَى الْمُجْرِمِينَ مُشْفِقِينَ مِمَّا فِيهِ وَ يَقُولُونَ يا وَيْلَتَنا ما لِهذَا الْكِتابِ

--> ( 1 ) . a - و . ( 2 ) . عنكبوت : 3 . ( 3 ) . مصباح الشريعة : 97 باب 44 . ( 4 ) . انبياء : 47 .