علمى كه موجب آن باشد و از عزم بر طاعت كه تابع آن باشد ، پس از طرف ثمره - كه عزم بر طاعت است - و از طرف منشأ ثمره - كه « 1 » علم است - آراسته است . و طريق تحصيل توبه متذكّر شدن اخبارى است كه در فضيلت آن وارد شده و علم داشتن به قُبح « 2 » [ m . b 129 ] گناهان و شدّت عقوبت و ضعف نفس از تحمّل عقوبت و شرف آخرت و خسّت دنيا و قرب موت « 3 » و لذّت معرفت و مناجاتى كه با اصرار به گناه ميسّر نمىشود وخوف داشتن از آنكه خداى « 4 » او را در دنيا مهلت داده و غريق احسان گردانيده باشد تا آنكه در آخرت از وى انتقام بكشد و قلع كردن اسباب اصرار كه غرور و محبّت دنيا و طول امل است . خداى عزّ وجلّ فرموده : « وَ تُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَمِيعاً أَيُّهَا الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ » « 5 » يعنى توبه كنيد و بازگشت به خدا نماييد - اى « 6 » جماعت مؤمنان - شايد رستگار شويد . و فرموده : « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا تُوبُوا إِلَى اللَّهِ تَوْبَةً نَصُوحاً عَسى رَبُّكُمْ أَنْ يُكَفِّرَ عَنْكُمْ سَيِّئاتِكُمْ » تا آخر آيه « 7 » ، يعنى اى « 8 » جماعت مؤمنان ! توبه و بازگشت كنيد به خدا توبه‌اى كه خالص باشد از براى خدا و خالى باشد از شوايب ريا « 9 » و طمع در دنيا ، شايد كه خداى عزّ وجلّ بپوشاند گناهان شما را . و فرموده : « إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ التَّوَّابِينَ وَ يُحِبُّ الْمُتَطَهِّرِينَ » « 10 » يعنى به درستى كه خداى عزّ وجلّ دوست مىدارد توبه كنندگان و كسانى را كه پاك مىسازند خود را از آلودگىها . و حضرت پيغمبر صلى الله عليه و آله فرمودند : توبه كننده محبوب خداست . و توبه كننده از گناه مانند كسى است كه گناه نداشته باشد « 11 » .

--> ( 1 ) . s - كه . ( 2 ) . قُبح / a s قبيح . ( 3 ) . موت / m مودّت ! ( 4 ) . خداى / a خدا . ( 5 ) . نور : 31 . ( 6 ) . اى / a s آن ! ( 7 ) . تحريم : 8 . ( 8 ) . اى / a s آن ! ( 9 ) . شوايب ريا / a شوايبها . ( 10 ) . بقره : 222 . ( 11 ) . الكافي 2 : 435 ضمن ح 10 . عيون أخبار الرضا عليه السلام 2 : 79 ح 347 .