مىفرمايند كه : اگر اين كتاب از جانب غير خداى نازل شده مىبود هر آينه درآن اختلاف بسيارى مىيافتند . پس آن حضرت فرمودند : به درستى كه ظاهر قرآن بسيار خوش آينده است و باطن آن بسيار « 1 » عميق و عجايب قرآن تمام نمىشود و غرايب آن به حدّى منتهى نمىگردد . و تيرگى از روى چيزها بر طرف نمىشود مگر به نور قرآن « 2 » . و در حديثى « 3 » ديگر آن حضرت فرمودند : بدانيد - اى بندگان خدا - كه مؤمن حلال مىشمرد در امسال « 4 » آنچه را سالِ پيش حلال مىشمرد و حرام مىشمرد امسال « 5 » آنچه را سال پيش حرام مىشمرد . و بدانيد كه « 6 » آنچه را مردم احداث نموده‌اند حلال نمىسازد از براى شما چيزى را كه خدا حرام كرده ، بلكه حلال آن است كه خدا حلال گردانيده و حرام آن است كه خدا حرام گردانيده « 7 » . فصل [ در علم كلام ] امّا علم كلام ؛ بدان كه حاصل دلايل كلامى كه به آن منتفع مىتوان شد در قرآن و حديث يافت مىشود . و آنچه از اين دو بيرون است يا مجادله و مخاصمه‌اى است كه در شرع مذموم است و يا كلماتى است فتنه‌انگيز متعلّق به اقوال متناقضهء طوايف مردمان و يا دراز كشيدن كلام است به ذكر سخنانى كه اكثر آنها باطل و بىفايده و پوچ و نامعقول است به حيثيّتى كه طبعها از قبول آن متنفّر و گوشها از شنيدنش كاره و منزجر مىباشد ، و بسيارى از آنها نه متعلّق است [ m . a 11 ] به امر دين و نه سخنانى است كه متعارف بوده باشد در عصر علماى اوّلين ، بلكه بحث از آنها بِتمامه از جملهء

--> ( 1 ) . s - خوش آينده . . . بسيار . ( 2 ) . نهج البلاغة 1 : 55 كلام 18 . الاحتجاج 1 : 389 . ( 3 ) . حديثى / s a حديث . ( 4 ) . امسال / m امثال ! ( 5 ) . امسال / m امثال ! ( 6 ) . a - كه . ( 7 ) . نهج البلاغة 2 : 94 .