و از جملهء امور باطنى حضور قلب و ترك خيالات نفسانى است و اين از تعظيم به هم مىرسد از براى آنكه كسى كه تعظيم كلامى را مىكند كه تلاوت آن مىنمايد مسرور به آن مىگردد و انس به آن مىگيرد و از آن غافل نمىشود « 1 » . و در قرآن مجيد چيزى چند مىباشد كه دل به آن انس مىگيرد « 2 » هرگاه قارى اهليّت آن داشته باشد . و چون انس گيرد به فكر در غير قرآن و حال آنكه سَير در جاهاى بافرح و نشاط مىكند و كسى كه در چنين جايى فكر او سَير كند فكر در چيزى ديگر نمىكند . و از جملهء امور باطنى تأمّل است . و اين امرى است وراى حضور قلب از براى آنكه گاه مىباشد كه كسى فكر در غير قرآن نمىكند امّا اكتفا به شنيدن آن از خود مىكند و تأمّل نمىكند « 3 » . و مقصود از قرائت تأمّل است ، خداى عزّ وجلّ فرموده : « أَ فَلا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ أَمْ عَلى قُلُوبٍ أَقْفالُها » « 4 » يعنى آيا تأمّل در قرآن نمىكنند يا آنكه قفلى بر دلهاى ايشان است . و از براى اين است كه سنّت شده كه به ترتيل و تأنّى خوانده شود از براى آنكه به « 5 » ترتيل به حسب ظاهر تأمّل در باطن ميسّر مىشود . حضرت « 6 » أمير المؤمنين سلام اللَّه عليه فرمودند : خيرى نيست در عبادتى كه در آن دانشى « 7 » نباشد و در تلاوت قرآنى كه در آن تدبّر نباشد « 8 » . و هرگاه ممكن نباشد تدبّر مگر به تكرار « 9 » بايد كه مكرّر بخواند . و از ابوذر رضى الله عنه مروى است كه : شبى حضرت پيغمبر صلى الله عليه و آله اين آيه را مكرّر مىخواندند : « إِنْ تُعَذِّبْهُمْ فَإِنَّهُمْ عِبادُكَ وَ إِنْ تَغْفِرْ لَهُمْ فَإِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ » « 10 » يعنى اگر عذاب كنى ايشان را بندگان

--> ( 1 ) . غافل نمىشود / a حاصل مىشود . ( 2 ) . a + و ! ( 3 ) . s - و تأمّل نمىكند . ( 4 ) . محمّد صلى الله عليه و آله : 24 . ( 5 ) . a - به . ( 6 ) . حضرت / a و حضرت . ( 7 ) . دانشى / s دانستى . ( 8 ) . الكافي 1 : 36 ضمن ح 3 . مشكاة الأنوار : 242 . عوالي اللئالي 4 : 112 ح 173 از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله . ( 9 ) . a - تدبّر مگر به تكرار . ( 10 ) . مائده : 118 .