مردمان در فرستادن آن از عرش بزرگوارىِ خود به درجهء فهمهاى مردم . و بايد كه نظر كند كه چون خداى عزّ وجلّ لطف بر بندگان نموده به رسانيدن معناهاى كلام خود را - كه صفتى است قائم به ذات حقّ - به فهمهاى مردم . و چون اين صفت تجلّى نموده « 1 » از براى ايشان در طىّ حرفها و صوتهايى كه صفات آدمى است ، زيرا كه آدمى عاجز است از رسيدن به فهم صفات خدا مگر به وسيلهء صفات نفس خود . و اگر نه چنان بود كه كنه جمال كلام « 2 » حقّ در زير پردهء حروف مستتر گرديده ، نه عرش و نه فرش ثابت مىماند از براى شنيدن كلام او و از هم مىپاشيد از عظمت سلطنت و غلبهء انوار آن ما بين زمين و آسمان . و اگر نه چنان بود كه خداى عزّ وجلّ موسى را ثابت گردانيد طاقت شنيدن كلام او را نمىآورد ، چنانچه كوه تاب مقاومت مبادى تجلّى او را نياورد و « 3 » از هم پاشيد . و اين چنان است كه مردم وقتى كه مىخواهند بفهمانند به بعضى از چهارپايان و مرغان پيش و پس ايستادن و رو كردن و پشت كردن را و مىدانند كه حيوانات عاجزند از فهميدن كلام ايشان كه از انواع عقلها صادر شده با حُسن و ترتيب « 4 » و نظم بديعى كه كلام ايشان مىدارد لاعلاج از درجهء خود تنزّل به درجهء تمييز بهايم مىنمايند « 5 » و مطلبهاى خود را به باطنهاى آنها مىرسانند « 6 » به آوازهايى كه وضع مىكنند و لايق آنها مىباشد از ميل دادنِ زبان و صفير زدن و آوازى چند كه شبيه به آواز بهايم « 7 » است و از آنها متأثّر مىشوند . و چنانچه بدن آدمى را « 8 » از براى حرمت روح حرمت و عزّت مىدارند هم‌چنين

--> ( 1 ) . نموده / a s نمود . ( 2 ) . كلام / m كمال . ( 3 ) . a - و . ( 4 ) . ترتيب / a s تربيت ! ( 5 ) . مىنمايند / a مىنمايد . ( 6 ) . a s + و . ( 7 ) . بهايم / a آنها . ( 8 ) . m - را .