جلب خضوع « 1 » و « 2 » دلالت بر خاكسارى مىكند . و هرگاه نفس خود را در مقام خاكسارى داشتى بدان كه او را در جاى خود جا داده‌اى و فرع را به اصل راجع ساخته‌اى از براى آنكه تو از خاك آفريده شده‌اى و به خاك برخواهى گشت ، پس در اين حالت بر دل خود تجديد عظمت خدا بنما و « 3 » بگو : « سبحان ربّي الأعلى و بحمده » « 4 » يعنى منزّه است پروردگار من كه بلندمرتبه‌تر از هر چيزى است . و مؤكّد ساز اين حالت را به تكرار ذكر چرا كه يك مرتبه كم اثر « 5 » مىبخشد . و هرگاه دل [ m . b 108 ] تو نازك شود و پاك گردد بايد كه « 6 » امّيد تو به رحمت خدا صادق باشد از براى آنكه رحمت او مسارعت مىنمايد به ضعف و خوارى نه به تكبّر و خوشحالى زياد « 7 » از اندازه . و بعد از آن سر از سجود بردار « 8 » در حالتى كه تكبير گويى و حاجت خود را « 9 » سؤال كنى و از گناهان طلب آمرزش نمايى . و بعد از آن محكم گردان تواضع را به تكرار و عود كن به سجود يك مرتبهء ديگر چنانچه اوّلًا مذكور شد . و از حضرت أمير المؤمنين سلام اللَّه عليه پرسيدند از معناى سجدهء اوّل ، فرمودند : تأويلش آن است كه : خداوندا ! تو ما را از خاك آفريده‌اى . و تأويل سر برداشتن آن است كه : از خاك ما را بيرون آورده‌اى . و « 10 » تأويل سجدهء دوم آن است كه : ما را به خاك عود خواهى نمود . و تأويل سر برداشتن آن است كه : يك مرتبهء ديگر ما را از خاك بيرون خواهى آورد و محشور خواهى ساخت « 11 » .

--> ( 1 ) . خضوع / s a خشوع . ( 2 ) . a - و . ( 3 ) . a s - و . ( 4 ) . s - و بحمده . ( 5 ) . اثر / a اثرى . ( 6 ) . a s - كه . ( 7 ) . زياد / a زياده . ( 8 ) . بردار / s بردارد . ( 9 ) . a + از خدا . ( 10 ) . a - و . ( 11 ) . كتاب من لا يحضره الفقيه 1 : 314 ح 930 .