و وقتى آن حضرت را حالتى در اثناى نماز رو داد « 1 » تا آنكه بر خاك افتادند و بيهوش شدند . و هنگامى كه به هوش آمدند و سؤال اين حالت از ايشان شد فرمودند : مكرّر اين آيه را بر دل خود مىخواندم تا آنكه از قايلش - كه خداى عزّ وجلّ باشد - شنيدم و جسم من تاب مقاومت معاينهء قدرت الهى ننمود . و گفته‌اند كه : زبان مبارك حضرت امام در آن حالت مانند شجرهء طور بود كه گفت : « إِنِّي أَنَا اللَّهُ » يعنى به درستى كه منم خداى « 2 » سزاوار پرستش . و نيز آن حضرت فرمودند : امّيد به خدا و ترس از آن در دلى جمع نمىشود مگر آنكه بهشت از براى وى « 3 » واجب مىشود . و هرگاه نماز گزارى روى دل را به خداى عزّ وجلّ كن چرا كه هيچ بندهء مؤمنى نيست كه در نماز و دعا روى دل را به خدا كند مگر آنكه خداى عزّ وجلّ روى دلهاى مؤمنان را به سوى او مىكند و با وجود محبّت ايشان با وى او را داخل بهشت مىسازد « 4 » . و حضرت امام جعفر صادق عليه السلام فرمودند : به درستى كه از نماز بنده بلند مىشود نصف و ثلث و ربع و خمس آن و هيچ از براى او بلند نمىشود مگر قدرى كه به دل اقبال به آن كرده باشد . و از براى اين مأمور به نوافل شدند كه جبر نقصان آنچه از نماز واجبى « 5 » بدون حضور قلب شده باشد به حضورى كه در نوافل متحقّق شده باشد بشود « 6 » . فصل [ در خشوع در نماز ] اگر كسى گويد كه « 7 » : آنچه از اين آيات و اخبار مستفاد [ m . b 100 ] مىشود آن است

--> ( 1 ) . داد / a داده . ( 2 ) . a + عزّ . ( 3 ) . وى / a s او . ( 4 ) . كتاب من لا يحضره الفقيه 1 : 209 ح 263 . ( 5 ) . s a + كه . ( 6 ) . الكافي 3 : 363 ح 2 . علل الشرائع 2 : 328 ح 2 . تهذيب الأحكام 2 : 341 ح 1 . ( 7 ) . a s - كه .