رهن و ضمان و كفالت و وكالت و وديعه و اقرار و صلح و انواع بخششها و كارهاى خير و نكاح و طلاق و قسمت « 1 » ميراث و علم به حدود و تعزيرات و قصاص و ديات و تجهيز اموات و علم به آداب اكل و شرب و لباس و مسكن و كردن « 2 » سلام و ضيافت و استعمال بوى خوش و طريق سخن گفتن و برادر گرفتن [ m . b 6 ] و معاشرت با مردمان نمودن و سفر كردن و رعايت حقوق نمودن و امثال آنچه گفتيم . و اين علم نيز واجب عينى است به قدر احتياج و به اندازهء شعور و زيركى و واجب كفايى است از براى فتوا دادن و حكم در ميان مردمان « 3 » كردن . و طريق تحصيل علم اخلاق و علم شرايع آن است كه در فصلِ آينده بيان خواهيم كردن « 4 » ، و آنچه مىگوييم به گوش جان بشنو و پيروى نما جماعتى را كه به حقّ راه برده‌اند و تابع رأىهاى گروه نادانان « 5 » مشو . فصل [ در علم فقه و تفقه در دين ] بدان كه هريك از علم مقصود لِذاته و علم اخلاق و علم شرايع را در اصطلاح علم دين و علم فقه مىگويند و فراگرفتنِ آن را تفقّه در دين مىنامند . در قرآن مجيد خداى عزّ وجلّ مىفرمايند « 6 » : « فَلَوْ لا نَفَرَ مِنْ كُلِّ فِرْقَةٍ مِنْهُمْ طائِفَةٌ لِيَتَفَقَّهُوا فِي الدِّينِ وَ لِيُنْذِرُوا قَوْمَهُمْ إِذا رَجَعُوا إِلَيْهِمْ لَعَلَّهُمْ يَحْذَرُونَ » « 7 » يعنى چرا كوچ نمىكند از هر قبيله معدودى چند از براى آنكه فراگيرند علم دين را و هنگامى كه مراجعت كنند بترسانند « 8 » آن قبيله را از كارهاى بد ، شايد كه آن قبيله پرهيز نمايند از آنچه ترسانيده مىشوند « 9 » . و حضرت امام جعفر صادق سلام اللَّه عليه به اصحاب خود فرمودند كه : بر شما باد

--> ( 1 ) . a s + و . ( 2 ) . s a - كردن . ( 3 ) . مردمان / a s مردم . ( 4 ) . كردن / a s كرد . ( 5 ) . نادانان / s a نادان . ( 6 ) . مىفرمايند / s a مىفرمايد . ( 7 ) . براءة : 122 . ( 8 ) . بترسانند / m برسانند ! ( 9 ) . مىشوند / s مىشود .