فصل [ در انبساط و ادلال ] بدان كه هرگاه انس پاينده و غالب و محكم شود و اضطراب خوف « 1 » او را مشوّش نسازد و خوف دورى و محجوبى عيش او را منغّص نگرداند در اين صورت موجب نوع انبساطى در قولها و فعلها و در مناجات با خداى عزّ وجلّ مىشود . و گاه مىباشد كه به حسب صورت منكر و قبيح مىباشد از آن راه كه يادى از جرأت « 2 » و قلّت به « 3 » هيبت مىدهد ، امّا تحمّل اين « 4 » مىشود از كسى كه او را در مقام انس داشته باشند . و هر كسى كه در اين مقام نباشد و خود را در كردار و گفتار به ايشان بسته باشد هلاك و مُشرف بر كفر مىشود . و مثال اين مناجاتى است كه برخ اسود با خداى « 5 » مىنمود و حكايت او چنان است كه : خداى عزّ وجلّ امر كرد موسى را كه از وى سؤال كند تا باران از براى بنى اسرائيل ببارد . و اين بعد از آنى بود كه هفت سال مبتلا به قحط شده بودند و حضرت موسى « 6 » در ميان هفتاد هزار كس از شهر بيرون رفت و خداى عزّ وجلّ وحى به موسى فرستاد كه چون دعاى ايشان را مستجاب كنم و حال آنكه گناهان باطنهاى ايشان را تيره كرده و باطن ايشان پليد شده و بدون يقين مرا مىخوانند و از مكر من ايمنند ! و رجوع كن به سوى بنده‌اى از بندگان من كه نام او برخ است و به وى بگو كه بيرون آيد تا من دعاى او را مستجاب كنم . پس حضرت موسى تفحّص او را نمود و نشانى از وى نيافت ، تا آنكه روزى در راهى مىرفت ناگاه مرد سياه چهره‌اى را ديد كه پيشانى او غبارآلود بود از اثر سجده و

--> ( 1 ) . خوف / s قوّت . ( 2 ) . جرأت / a حرارت . ( 3 ) . به / a s و . ( 4 ) . تحمّل اين / a اين تحمّل . ( 5 ) . خداى / a خدا . ( 6 ) . a s + عليه السلام .