الفيض الكاشاني
255
ترجمة الحقائق ( فارسى )
و نيز فرمودند : تمامى زهد در دو كلمه از قرآن جمع است ، خداوند عالميان فرموده « 1 » : « لِكَيْلا تَأْسَوْا عَلى ما فاتَكُمْ وَ لا تَفْرَحُوا بِما آتاكُمْ » « 2 » يعنى تا آنكه غمگين نشويد بر آنچه از شما فوت شده و خوشنود نگرديد به آنچه به شما رسيده . و هركه بر گذشته غمگين نشود و به « 3 » آينده خوشنود نگردد چيزى از زهد را فوت نساخته . پس آن حضرت فرمودند : به زندگانى خود « 4 » قسم كه اين آيه در معناى زهدْ تمام است « 5 » . فصل [ در سخاوت و بخل ] بدان كه از ثمرهء زهد سخاوت است و از ثمرهء رغبت در دنيا بخل است ؛ پس اگر مال نباشد سزاوار از براى بنده قناعت است و اگر « 6 » موجود باشد سزاوار حالت سخاوت و احسان به معروف است زيرا كه [ m . b 59 ] سخاوت از اخلاق انبياست و اين اصلى از اصول نجات است . و از اين معنا تعبير كرده است حضرت پيغمبر صلى الله عليه و آله كه فرموده : سخاوت و « 7 » بخشندگى درختى از درختان بهشت است و شاخههاى آن درخت بر زمين آويخته شده ؛ پس هركه شاخى از آن درخت را بگيرد مىكشاند او را به بهشت « 8 » . و فرمودند : جبرئيل مىگفت كه : خداى عزّ وجلّ مىفرمايد كه : اين دين دينى است كه من از براى خود پسنديدهام و اصلاح نمىكند اين دين را مگر سخاوت و حُسن خلق ؛ پس تا استطاعت داريد حرمت بداريد دين را به اين دو « 9 » .
--> ( 1 ) . فرموده / s a فرمودند . ( 2 ) . حديد : 23 . ( 3 ) . به / a بر . ( 4 ) . خود / s a خودم . ( 5 ) . نهج البلاغة 4 : 102 ح 439 . روضة الواعظين : 434 . ( 6 ) . a + مال . ( 7 ) . و / s a به . ( 8 ) . قرب الإسناد : 117 ح 409 . أمالي الطوسي : 474 ح 5 هر دو با تفاوت . مشكاة الأنوار : 406 . ( 9 ) . تحف العقول : 45 . كنز العمّال 3 : 18 ح 5235 .