شود « 1 » در قوّت واهمه و متخيّله كه بر اضعف جانب نفس واقع است . به درستى كه آيه‌هاى محكم به منزلهء ملائكه‌اى است منزّه « 2 » از عيوب كه عبارت است از عقول و نفوس كليّه از براى آنكه آيه‌هاى محكمه مبدأ و منشأ علمهاى يقينى است « 3 » [ m . b 28 ] و آيه‌هاى متشابه خيالى به منزلهء شياطين و نفسهاى وَهمى است از براى آنكه آيه‌هاى متشابه مبدأ و منشأ مطالب بىاصل و بىفايده است . و سيُم از آنها مانند فرمانبردارى پيغمبر مختار و پيشوايان اطهار كه واقع است در مقابل اهل عناد و انكار و جمعى از كفّار كه « 4 » عالم را خالى از صانع مىدانند يا از براى صانع شريكى و مانندى قرار مىدهند ، پس هركسى كه سلوك راه هدايت كند به منزلهء ملائكه‌اى است كه الهام خيرات مىنمايند . و هركه سلوك راه ضلالت نمايد به منزلهء شياطينى است « 5 » كه مردم را بر شرور مىدارند . و چهارم آنها مانند تحصيل علوم و ادراكاتى است كه متعلّق است به مبادى عاليه و ذوات شريفه ، مثل ايمان به خدا و ملائكه و پيغمبران و روز آخرت و مبعوث شدن خلايق و قيام قيامت و ايستادن مردمان در نزد خداى عزّ وجلّ و حضور ملائكه و پيغمبران و شهيدان و صالحان كه در مقابل تحصيل علوم و ادراكاتى است كه از راه حيله و مكر و كلمات بىفايده و فكر در امور دنيايى كه از محسوسات نگذرد بوده باشد . به درستى كه قسم اوّل شبيه است به ملائكهء روحانى و لشكرهاى خداى عزّ وجلّ كه در باطن آسمانها ساكنند . و قسم دوم شبيه است به شياطينى « 6 » كه راندهء درگاه الهى و

--> ( 1 ) . a + و . ( 2 ) . a - است . s - است منزّه . ( 3 ) . يقينى است / a يقين است . ( 4 ) . m - كه . ( 5 ) . شياطينى است / a s شياطين است . ( 6 ) . شياطينى / s a شياطين .