و از آن جهت كه شهوت مسلّط بر او شده مرتكب كارهاى [ m . b 25 ] حيوانات چهارپا مىگردد مثل خواهش زياد به چيزى داشتن و حرص در چيزها و رغبت تمام به جِماع و غير اينها . و از آن راه كه در نفس امرى از امرهاى الهى يافت مىشود چنانچه در قرآن نازل است : « قُلِ الرُّوحُ مِنْ أَمْرِ رَبِّي » « 1 » دعواى ربوبيّت از براى خود مىنمايد و محبّت مىدارد بر استيلاء بر مردمان و بلندى مرتبه و همه چيز را مخصوص خود ساختن و استقلال در امور و تفرّد به تربيت خلايق و خلاصى از قيد بندگى و تواضع ، و رغبت مىدارد بر اطّلاع بر همهء علوم ، بلكه دعوى مىكند از براى خود علم و معرفت « 2 » و « 3 » احاطت به جميع امور را و خوشحال مىشود هرگاه نسبت داده شود به دانش و غمگين مىشود از نادانى . و از عمدهء اوصاف ربوبيّت احاطت به جميع حقايق نمودن و مستولى بودن به تسلّط بر همهء خلايق است و آدمى بر اين حريص مىباشد . و از آن حيثيّت كه از چهارپايان جدا شده به تميز ميان خير و شرّ در عاقبت با مشاركت با آنها در صفت غضب و شهوت حاصل مىشود در « 4 » او صفت شيطانى و صاحب شرّ بسيار مىگردد و كار مىفرمايد شعور خود را در استنباط راه‌هاى حيله و شرّ و متوسّل مىشود در مطالب به مكر و حيله و فريب و وا مىنمايد شرّ را در صورت خير ، و اينها « 5 » خُلْق شيطان است . و در هر كسى اين چهار اصل - كه ربوبيّت و شيطنت و سبعيّت و بهيميّت باشد - سرشته شده و « 6 » تمامى اينها « 7 » در دل انسان « 8 » جمع گرديده و « 9 » گويا مجموع اينها در

--> ( 1 ) . إسراء : 85 . ( 2 ) . s + را . ( 3 ) . a + او . ( 4 ) . a - در . ( 5 ) . a + در . ( 6 ) . a s - و . ( 7 ) . اينها / a آنها . ( 8 ) . انسان / s a ايشان . ( 9 ) . s a - و .