خواجه نصير الدين الطوسي

291

اخلاق ناصرى ( فارسى )

اظهار بعضى فضايل باسباب خارج حاجت افتد مانند احتياج باكتساب اموال در حريت و سخاوت و عدالت تا بفعل احرار قيام تواند نمود ، و بر مجازات جميل و مكافات واجب قادر بود و چندانكه حاجت بيشتر بمواد خارج احتياج زياده‌تر و اقتناء مواد بىاعوان صالح و ياران مخلص متعذر بود و تقصير در كسب الفت مؤدى بتقصير در اكتساب سعادت باشد و از اين جهت حكم كرده‌اند بر آنكه هيچ رذيلت در دين و دنيا مذموم‌تر از كسالت و بطالت نيست چه اين حالات حايل شوند ميان مردم و جملگى خيرات و فضايل و مردم را از لباس مردمى بدر برند . و گفتيم كه دورترين خلق از فضيلت كسانىاند كه از تمدن و تألف بيرون شوند و بوحشت و وحدت گرايند ، پس فضيلت محبت و مودت و صداقت بزرگترين فضايل بود و محافظت آن مهمترين كارها و غرض از اطناب در اين باب همين بود ، چه اين باب اشرف ابواب اين مقاله باشد از جهت معانى متقدم . و اللّه اعلم فصل هفتم در كيفيت معاشرت باصناف خلق مردم بايد كه نسبت حال خود باحوال جملگى اصناف خلق اعتبار كند ، چه نسبت او با هر صنفى خالى از سه نوع نبود : يا برتبت بالاى آن صنف باشد ، يا مقابل ، يا فروتر . اگر بالاى آنصنف بود در رتبه آن اعتبار او را بر محافظت آن مرتبه باعث باشد تا بنقصان ميل نكند و اگر مقابل باشد بر ترقى از آن مرتبه در مدارج كمال باعث شود