خواجه نصير الدين الطوسي

180

اخلاق ناصرى ( فارسى )

و حكماء گفته‌اند كه زن شايسته تشبه نمايد بمادران و دوستان و كنيزكان . و زن بد تشبه نمايد بجباران و دشمنان و دزدان . اما تشبه زن شايسته بمادران چنان بود كه قربت و حضور شوهر خواهد و غيبت او را مكاره بود و رنج خود در طريق حصول مراد و رضاى او احتمال كند ؛ چه مادر با فرزند همين طريق سپرد . اما تشبه او بدوستان چنان بود كه بر آنچه شوهر به او دهد قانع بود و او را از آنچه از او باز دارد و ندهد معذور دارد و مال خويش از او دريغ ندارد و در اخلاق با او موافقت نمايد . و اما تشبه او بكنيزكان ، چنان بود كه مانند پرستاران تذلل نمايد و خدمت به شرط كند و بر تندخوئى شوهر صبر نمايد و در افشاى مدح و ستر عيب او كوشد و نعمت او را شكر گذارد و در آنچه موافق طبع او نبود با شوهر عتاب نكند . و اما تشبه زن ناشايسته بجباران چنان بود كه كسل و تعطيلرا دوست دارد و فحش گويد و تجنى بسيار نهد و خشم بسيار گيرد و از آنچه موجب خوشنودى و خشم شوهر بود غافل باشد و خدم و جاريه را بسيار رنجاند . اما تشبه او بدشمنان : چنان بود كه شوهر را حقير شمارد و به او استخفاف كند و درشت خوئى نمايد و جحود احسان او كند و از او حقد گيرد و شكايت كند و معايب او باز گويد . و اما تشبه او بدزدان چنان بود كه در مال او خيانت كند و بىحاجت از او سئوال نمايد و احسان او حقير شمرد و در آنچه او كاره بود الحاح كند و بدروغ دوستى فرا نمايد و نفع خود بر نفع او ايثار كند و كسى كه بزنى ناشايسته مبتلا شود تدبير او طلب خلاص باشد از او چه مجاورت زن بد از مجاورت سباع