تباه‌ترين آن افراط شهوت و محبت بطالت و حزن و حسد است ، و اين امراض يكى از حيز افراط و يكى از حيز تفريط و سوم و چهارم از حيز ردائت كيفيت باشد و معالجات آن اينست : علاج افراط شهوت ، پيش از اين در ابواب گذشته شرحى بر مذمت شره و حرصى كه متوجه بطلب التذاذ بود از مأكولات و مشروبات بطريق اجمال تقديم يافته است و دنائت همت و خساست طبيعت و ديگر رذايلى كه بتبعيت اين حالت حاصل آيد ، مانند مهانت نفس و شكم پرستى و مذلت تطفل و زوال حشمت ، از بيان و تقرير مستغنى باشد ، و نزديك خواص و عوام ظاهر و انواع امراض و آلام كه از اسراف و مجاوزت حد حادث شود در كتب طب مبين و مقرر است و علاجات آن مدون و محرر . و اما شهوت نكاح و حرص بر آن از معظم‌ترين اسباب نقصان و دنائت و انهماك ( لاغرى ) بدن و اتلاف مال و اضرار عقل و اراقت ( ريختن ) آبروى باشد ، و محمّد غزالى رحمه اللّه قوت شهوت را به عامل خراجى ظالم تشبيه كرده است . ميگويد كه همچنانكه او را در جبايت ( گرد كردن ) اموال خلق دست مطلق باشد ، و از سياست پادشاه و تقوى و رقت طبع مانعى و وازعى نه همه اموال رعيت بستاند و همگنانرا به فقر و فاقه مبتلا گرداند ، قوت شهوت نيز اگر مجال يابد ، و بتهذيب قوت تميز و كسر قوت غضب و حصول فضيلت عفت تسكين او اتفاق نيفتد ، جملگى مواد غذا و كيموسات صالحه در وجه خود صرف كند و عموم اعضاء و جوارح را نزار و ضعيف گرداند . و اگر بر مقتضاى عدالت مقدار واجب در حفظ نوع به كار دارد مانند عاملى بود كه بر سيرت عدل قدر ما يحتاج از مؤديان خراج حاصل كند و در اصلاح ثغور ، و ديگر مصالح جماعت صرف كند ، و بايد كه صاحب اين شره با خود محقق كند كه مشابهت زنان به يكديگر در باب