يا استعمال شهوت بر وجهى كه از قانون واجب خارج باشد . اينست اجناس امراض بسيط كه در قواى نفس حادث شود و آن را انواع بسيار بود و از تركبات آن امراض بسيار برخيزد كه مرجع همه به اين اجناس بود و از اين امراض مرضى چند باشد كه آن را امراض مهلكه خوانند چه اصول اكثر امراض مزمنه آن باشد و آن مانند حيرت و جهل بود در قوت نظرى . و غضب و بددلى و خوف و حزن و حسد و حقد و امل و حرص و عشق و بطالت در قوتهاى ديگر و نكابت اين امراض در نفس عظيمتر باشد و معالجهء آن مهمتر و هم بعموم نفع قريبتر و بعد از اين شرح هريك انشاء اللّه تعالى بجاى خويش ذكر كرده خواهد شد . و اما اسباب انحرافات دو گونه است : يكى نفسانى و ديگرى جسمانى و بيانش آنست كه چون عنايت يزدانى ، نفس انسانى را بر بنيهء جسمانى مربرط آفريده است و مفارقت يكى از ديگرى بمشيت خود عز اسمه منوط گردانيده و تأثر هر يكى از طريان ( وارد شدن ) سببى يا علتى موجب تغير يكديگر مىشود . مثلا تأثر نفس از فرط غضب يا استيلاى عشق يا تواتر اندوه موجب تغير ( تغيير خ ب ) صورت بدن مىشود بانواع تغييرات مانند اضطراب و ارتعاد و زردى و نزارى و تأثر بدن از امراض و اسقام خاصه چون در عضوى شريف حادث شود مانند دل و دماغ موجب تغيير حال نفس شود چون نقصان تميز و فساد تخيل و تقصير در استعمال قوى و ملكات . پس معالج نفس بايد كه اول تعرف حال سبب كند اگر تغيير بنيه بوده باشد آن را باصناف معالجات كه كتب طبى بر آن مشتمل است مداوات