خواجه نصير الدين الطوسي

ديباچه 23

اخلاق محتشمى ( فارسى )

فصل هفتم كيفيت معاشرت با اصناف خلق ( 211 - 226 ) از السياسة فارابى در الحكمة الخالدة ص 327 و 335 - 338 ) فصل هشتم وصاياى افلاطون ( 226 - 227 ) ( الحكمة الخالدة ص 217 - 219 ) پس منابع مهم اخلاق ناصرى محدود است به طهارة الاعراق و الحكمة الخالدة هر دو از مشكويهء رازى و تدبير منزل بروسن و تدبير منزل ابن سينا كه از تدبير منزل ارسطو گرفته شده است و كتابهاى آراء اهل المدينة الفاضلة و كتاب السياسة و السياسة المدينة هر سه از فارابى اينهم گفته شود كه در اخلاق ناصرى از آيات قرآن و پند و مثل و حديث نبوى و شعر عربى و سخنان صوفيان و خردمندان هم كه پاره‌اى از آنها از طهارة الاعراق است ديده مىشود و بسيارى از آنها را خواجه از كتابهاى ديگر گرفته و ميان ترجمه و تلخيصى كه از همين طهارة الاعراق يا كتاب ديگر ميكرده است گذارده است . ( مانند ص 107 و 108 و 115 و 121 و 178 و 211 ) پس از اينجا روشن مىشود كه ايندو اخلاق از رهگذر منابع چندان از هم دور نيستند منتها در اخلاق محتشمى از كتب بيشترى گرفته شده است . تاريخ تأليف اين دو اخلاق اين را ميدانيم كه اخلاق ناصرى در 633 ساخته شده است ولى اخلاق محتشمى را نميدانم كه كى بنگارش درآمده و شايد از سادگى آن بتوان گمان برد كه پيش از اخلاق ناصرى و گويا هم براى تبليغ و دعوت نوشته شده و پيداست كه جنبهء علمى و مذهبى آن بيشتر است تا اخلاق ناصرى كه فلسفى صرف مىباشد . * * *