خواجه نصير الدين الطوسي
551
اخلاق محتشمى ( فارسى )
( 45 ) اى پسر ! اگر كسى از دوستى به تو سخن مكروه نقل [ 35 پ ] كند كه موجب رنجيدگى خاطر و تقسيم « 1 » ضمير تو گردد و خلاف توقع تو باشد ، به آن سخن تهاون نماى ، و از آن نقل اعراض واجب دان ، و التفات مسكن ، و سخن ناقل و نمام را بتكذيب مقابل گردان ، و آنكس را كه سعايت و نميمت ميان احباب و اخوان عادت دارد خوارتر از همه كس دار ، و در استحقار و استصغار او سعى نماى ، چه اگر ناقل صادق باشد آن شخص كه ازو مكروهى به تو نقل كردهاند ، يا از تو خائف بوده است يا شرم مانع او گشته ، كه آن سخن در مواجهه و مشافههء تو بگفتى ، و به آن تقرير با تو مكاشفت « 2 » كردى ، و ناقل و ساعى كه آن عبارت با تو ميگويد شاتم تو بحقيقت اوست ، و رنجيدگى از او لازمتر . در امثال آمده است كه : انّما سبّك من بلّغك ، معنى : مثل همين است كه ذكر رفت . در تواريخ آوردهاند كه روزى سليمان بن عبد الملك با يكى از خواص خود عتابى مينمود و ميگفت : تو در معايب و مثالب من شروعى پيوسته و خوضى [ 36 ر ] نمودهاى ! آن شخص در تمهيد معذرت و برائت ساحت خود از آن ريبت « 3 » و تهمت تقريرى ميكرد . سليمان گفت : اين سخن از تو ثقتى صادق قول « 4 » به من نقل كرده است . آن مرد گفت : كسى كه ثقت باشد نقل و نميمت « 5 » نكند . سليمان عذر او قبول كرد ، و به اين سخن برو محمدت گفت . احنف قيس « 6 » گفته است : نمام از همه كس سزاوارتر است كه در حق او گمان بد دارند ، و او را بخلق مذموم و سيرت ناپسنديده منسوب و متهم گردانند ، « 7 »
--> ( 1 ) - خ : تقسم . ( 2 ) - خ : تكاشف . ( 3 ) - ص : رتبت . ( 4 ) - خ : القول . ( 5 ) - خ : فعل نميمت . ( 6 ) - خ : احمد بن قيس . ( 7 ) - ص : گردانيد .