خواجه نصير الدين الطوسي

ديباچهء چاپ دوم 10

اخلاق محتشمى ( فارسى )

مجتبى مينوى هم در پايان ديباچهء اخلاق ناصرى آن را استوار داشته است در آغاز زندگى علمى خود به روش باطنى رفته و در دستگاه صباحيان به كارهاى فرهنگى پرداخته است . او در اين هنگام بود كه طالع مولود ركن الدين علاء الاسلام كيخسرو پسر علاء الدين حسن نو مسلمان در 632 را نگاشته است ( سرگذشت طوسى از استاد مدرس رضوى ج 2 ص 9 - فهرست فيلمها 1 : 595 ) همچنين « المنتخب من الميلاد » براى يكى از بزرگان زوزن كه در 607 زاده است ( دانشگاه 3 / 6360 ) و تقويم علايى براى علاء الدين محمد درميمون دژ ( مدرس چ 1 ص 309 و چ 2 ص 561 ) و گويا هم نسب نامهء ميكاليه كه همراه تاريخ بيهق نسخهء 1524 بنياد نسخه‌هاى خطى فرهنگستان تاشكند ( : 105 ش 260 ) هست و من آن را در آنجا خوانده‌ام . او چندين رساله و كتاب در اين روزگار ساخته است : 1 - آغاز و انجام كه به روش باطنى است . 2 - اخلاق محتشمى كه بنام ناصر الدين محتشم قهمستان « شاهنشاهى ناصرى قاهرى شهريار ايران خسرو آفاقى » مىباشد . 3 - همين اخلاق ناصرى كه بنام « شهنشاه آفاق پادشاه عادل ناصر الدين خسرو جهان شهريار ايران عبد الرحيم بن ابى منصور » ( فرمانرواى قهستان درگذشتهء 955 ) است و در آن از « خليفة اللّه و رسوله صاحب الزمان الداعى الى الحق علاء الدين ابو القاسم محمد بن الحسن » در گذشتهء 653 ستايش شده است ( ديباچه و خاتمهء تحرير نخستين كه خواهيم ديد ) . 4 - اساس الاقتباس ساختهء 642 . 5 - ترجمهء ادب وجيز ابن مقفع بنام ناصر الدين عبد الرحيم ابى منصور محتشم قهستان . 6 - ترجمهء زبدة الحقايق همدانى به دستور ناصر الدين محتشم . 7 - رسالهء تولا و تبرا به روش باطنيان به درخواست نجيب الدين حسن بنام ناصر الدين شهريار ايران عبد الرحيم بن ابى منصور در قهستان . 8 - ترجمهء صور كوكب صوفى در روز شنبه 25 ذق 647 ( مدرس چ 2 : 398 - فهرست موصل 4 : 181 - طوس 8 : 237 - چاپ عكسى بنياد فرهنگ ايران ) . 9 - جبر و قدر كه در آن از « فصول مقدس » حسن على ذكره السلام آورده شده است اگر چه در برخى نسخه‌ها آن را برداشته ولى ميرداماد پاره‌اى از آن را در الايقاظات خود گنجانده و اين نشانه در آن هست ( ص 141 هامش قبسات چاپ نخستين - مجموعه رسائل طوسى چاپ مدرس رضوى ص 26 و 41 و 117 - فهرست دانشگاه 3 : 222 ) . 10 - حل مشكلات الاشارات در 644 گويا براى شهاب محتشم . 11 - رسالهء سير و سلوك كه سرگذشت نامه و از خود طوسى است و من در ديباچهء پيشين اخلاق محتشمى از آن سخن داشته‌ام .