عايد گردد « 1 » . عطارد أيم اللّه طال ترقّبى * صباحاً مساء كى أراك فأغنما فها أنا فامنحنى قوى أبلغ المنى * و درك العلوم الغامضات تكرّماً و إن تكفنى المحذور والشرّ كلّه * بأمر مليك خالق الأرض و السماء قيل : إذا اأردت أن يكون القثّاء على صورة الحيوان من الإنس و غيره : فاتّخذ قالباً للصورة الّتى أردتها و اجعلها فيه و هى صغيرة و اجعل القالب بحيث لا تدخل فيه ريح و لا غبار فإنَّه إذا عظمت فيه كانت على صورته . عجائب الشجرة النخلة * فائدة : اعلم أنَّ من عجائب شجرة النخلة أنّها لا توجد إلّا فى بلاد الإسلام فإنَّ بلاد الحبشة و النوبة و الهند بلاد حارّة لا ينبت فيها شىء منه البتّة و هى يشبه

--> ( 1 ) - بدانكه سفليين كه عطارد و زهره باشند در وسط استقامت و رجوع هميشه مقارن با شمس باشند و چون در وسط استقامت مقارن شوند بعداز آن در جانب مغرب نمايان شوند و ايشانرا مغربى و مسائى گويند تا آنزمان كه در وسط رجوع باز مقارن شوند بعداز آن از جانب مشرق نمايان شوند و ايشانرا مشرقى و صباحى گويند و در غير اين دو وقت ديده نمىشوند چنان كه در شعر دارد « طال ترقبى صباحاً و مساء » زيرا كه زهره از شمس تا 47 درجه و عطارد از شمس 27 درجه بيشتر دور نمىشوند و زهره چون از عطارد بزرگتر و روشنتر و بعد آن هم از شمس بيش از عطارد است لذا در حال صباحى و مسائى به خوبى ديده مىشود ولى براى رؤيت عطارد بايد مانند هلال قمر مشخصات آن را با شمس از زيج استخراج كرد و در صورت امكان رؤيت استشراف نمود . و چون عطارد هميشه با شمس كه سلطان كواكب است مىباشد آن را كاتب و دبير فلك گويند و منسوب است بارباب ديوان و اهل قلم و تجار و ارباب صناعات و حرفت چنان كه در زيج بهادرى و كتب احكام نجومى مسطور است . تبصرة - در ديوان منسوب باميرالمؤمنين ( عليه السّلام ) اين ابيات مسطور نيست و ميبدى در شرح ديوان ضمن بيان اشعار خوفنى منجم اخوخبل * تراجع المريخ فى بيت الحمل . الخ گويد كه : از اينقطعه روشن مىشود كه نسبت اين ابيات « عطاردايم اللّه طال ترقبى » الخ به حضرت امير ( عليه السّلام ) مطابق واقع نيست و ملا مظفر در تنبيهات گويد بعضى اين اشعار را به مولى ( عليه السّلام ) نسبت داده‌اند و اين دو بيت را اختلاف نسخ بسيار است .