باعث تأليف كتاب ملّا نصر الدّين و چاپ آن شد . و يقينا مؤلف نخستين آن هم در مصر چنين وضعى را داشته است . لذا نظراتى از قبيل اينكه مثلا ملّا نصر الدّين را در ايران استعمار خلق كرده و رواج داده تا روحانيت را تحقير كند و بكوبد ، دور از واقعيت است . در اين‌جا بىمناسبت نيست حكايتى را از او نقل كنم كه حاكى از عزّت نفس او بود . در زمانى كه رئيس صنف كتاب‌فروشان بود ، طبق مرسوم آن زمان در ايام عيد نوروز تمام رؤساى اصناف را جهت عرض تبريك و سلام نوروزى به حضور شاه مىبردند . وقتى به او پيشنهاد كردند كه بايد لباس سلام بپوشد و كراوات بزند ، گفت : اگر با همين لباس كه بر تن دارم و كراوات هم نمىزنم مىخواهيد مىآيم و گر نه كه نه . و او را لباسى خاص بود . آنها هم نپذيرفتند ، و او هم نرفت . در زمانى كه خيلىها براى رفتن به حضور شاه حاضر بودند هر چيزى را كه مىگفتند قلادهء گردن كنند . نقد كتاب ملّا نصر الدّين محمد رمضانى در يك قرن اخير در زبان فارسى انواع ملّا نصر الدّين‌ها با انواع نام‌ها ( ملّا و خرش ، ملّا و زنش ، ملّا و پسرش ، ملّا و بوقش ، حكايات ملّا نصر الدّين ، مطايبات ملّا نصر الدّين ، ملّا نصر الدّين ، ملّا نصر الدّين مصوّر ، داستان‌هاى شيرين ملّا نصر الدّين ، لطيفه‌هاى ملّا نصر الدّين ، ماجراهاى ملّا نصر الدّين ، و . . . ) با انواع انشاها چاپ و منتشر شده است كه كامل‌ترين آن‌ها كتاب ملّا نصر الدّين گردآورى محمد رمضانى است كه چاپ اول آن در 1315 خ ، و چاپ چهارم آن در سال 1333 ش . انجام پذيرفته است شامل 595 حكايت مىباشد . ملّا نصر الدّين‌هاى ديگر برگرفته از همين چاپ رمضانى است . ملّا نصر الدّين رمضانى همان مطايبات ملّا نصر الدّين است كه نخستين چاپ ملّا نصر الدّين به زبان فارسى است كه در سال 1299 ق در ايران انجام شده است . مرحوم رمضانى در چاپ ملّا نصر الدّين خودش دو كار انجام داده است : يكى اين‌كه چون كتاب را براى عامّه و عوام ناس فراهم آورده است ، انشاى اوليه را به انشاى روز برگردانده است ، دوم اين‌كه تعداد 379 حكايت بر 216 حكايت مطايبات ملّا نصر الدّين افزوده و مجموعا 593 حكايت را در مجلّدى گردآورده است . اين