احمد مجاهد

مقدمه 31

جوحى ( فارسى )

( نوادر جحا ، تأليف يوسف سعد ، ص 4 - 5 ) . اميلين نسيب نويسندهء ديگر عرب مىنويسد : « جحا رمز فكاهت در پيش مردم در تمام دوران‌هاست . او : زيرك گول‌نما ، احمق ظريف ، شريف غافل‌نما و كودن هشيار است . و كيست كه جحا را نشناسد ؟ ضرب المثل : احمق من جحا ، أشهر من جحا ، احمق‌تر از جحا و مشهورتر از جحا ، ورد همهء زبان‌هاست ، و اين به خاطر كثرت نوادر اوست . نام و حكايات او در اكثر مقالات و تأليفات و نقاشىها و منبّت‌ها و قصه‌ها و فيلم‌هاى سينمائى و تلويزيونى و نمايش‌نامه‌ها آمده است و شهرت جهانى دارد » . ( نوادر جحا و اشعب و طرائفهما ، ص 16 ) . كامل كيلانى نويسندهء ديگر مىنويسد : « ميوه ثمرهء زمين است و فكاهت ثمرهء عقل . هر ملتى در هر زمان و مكان شخصى از اشخاص جحوى دارند كه رمز فكاهى آن‌هاست و هر نادره و لطيفه‌اى را به او نسبت مىدهند . بنا بر اين ، اشخاص جحوى زياداند و هيچ زمان و مكانى هم خالى از وجود آن‌ها نبوده است ، و بسيارى از قصه‌نويسان عروس فكرشان را به لطائف جحوى آرايش مىدهند . و اگر اين امثال و لطائف از ميان مردم برچيده شود ، زندگى طاقت‌فرسا خواهد بود . و بسيارى از مصلحان و صاحبان آراء و عقائد ، از براى بيان مقاصدشان از همين لطائف كمك گرفته‌اند » . ( مجلّهء الهلال ، أغسطس ( آب ) ، 1956 ، تحت عنوان « جحا فى الشّرق و الغرب » مقالهء كامل كيلانى ) . جاحظ نيز در اين باب گويد : « اگر مردم بخواهند هميشه و در هر مقام و حالى جدّى بوده و با الفاظ محكم سخن گويند ، كار آن‌ها تباه مىشود ، چرا كه هر سخن جايى و مقتضايى دارد و خنده در جاى خود مثل گريه در جاى خود مهم مىباشد » . ( رسالهء التّربيع و التّدوير ، ص 9 ) . شاعر فارسى گويد : جِدّ همه روزه جان مردم بخورد * هزل همه ساله آب مردم ببرَد