أمّ الرّأس . به بخش بالاى سر و مغز آدمى گفته مىشود . متنبّى در ستايش قلم گفته : نحيف الشّوى يعدوا على أمّ رأسه * و يخفى فيقوى عدوه حين يقطع يعنى : لاغر اندامى است كه به سر مىدود ، و پنهان مىشود ، و چون سرش را ببرند تندتر مىدود . أم الرّبيق - امّ طبق . أمّ الرذائل - كنيه نادانى است . أمّ سكين - امّ سويد . أمّ سويد . كنيه مقعد است ، همچنين امّ سكين ، و امّ تسعين . از ابن اعرابى دربارهء بيت زير پرسيدند : أبى علماء الناس لا يخبروننى * بناطقة خرساء مسواكها حجر يعنى : دانايان مردم سر وا زدند كه به من بگويند چيست آن گوياى گنگ كه مسواك او سنگ است . گفت : منظور ام سويد است يعنى مقعد . أمّ شمله . كنيه خورشيد است كه با برآمدن خود به مردم جامه مىپوشاند . أمّ الصّبيان . بادى است كه عارض كودكان شود و چيزى است كه بدان سبب آنها هراسان و ترسان مىشوند . ابن الرّومى گفته : شيخ اذا علّم الصّبيان افزعهم * كأنّه أمّ غيلان و صبيان يعنى : پيرمردى كه چون به كودكان درس آموزد ، آنها را مىترساند گويى كه امّ غيلان يا ام الصبيان است . أمّ الصدّق . روزى اين شعر صاحب [ ابن عبّاد ] را بر من خواندند : يا أبا القاسم قل لى * لم لماذا لا تزور كنت قد قدّمت وعدا * فاذن وعدك زور و نحرت الودّ بالهج * ر كما تذكى الجزور