عبد الملك الثعالبي النيسابوري ( مترجم : رضا انزابى نژاد )

557

ثمار القلوب في المضاف و المنسوب ( فارسى )

يد الشمال - ايدى سبا . يد اللّه . خداوند فرموده : « يَدُ اللَّهِ فَوْقَ أَيْدِيهِمْ » « 1 » به اقتباس از اين آيه ، در « التمثيل و المحاضرة » آمده : و ما من يد الّا يد اللّه فوقها * و لا ظالم الّا سيبلى به ظالم يعنى : دست خدا بالاى هر دستى است و هر ستمكارى سرانجام به ستمگرى گرفتار آيد در بخارا - هنگامى كه بكر بن مالك به فرماندهى سپاه خراسان گماشته شد ، اين شعر مرادى را براى من خواندند : قلّد الجيش سيّد * هو جيش على حده يد بكر و سيفه * و يد اللّه واحده يعنى : مهترى را - كه به تنهايى برابر سپاهى بود - به فرماندهى سپاه گماردند . دست و شمشير بكر ، و دست خدا يگانه است . يد اعدل . ( دو دست عدل ) و او عدل بن سعد العشيره است كه از سرهنگان و شحنگان تبّع بود ، و هر گاه تبّع بر آن مىشد كسى را بكشد ، عدل را به دنبال او روانه مىكرد ؛ از آن روى در آن روزگار دستهاى عدل مثل گشت ، و مردم هر گاه از چيزى اميد مىشستند مىگفتند : در دست عدل است . و من خود از ابو بكر خوارزمى به ياد دارم كه در نكوهش قاضيان و عدول مىگفت : هر چه به دست قاضى و عدول افتد ، به دست عدل [ ابن سعد ] افتاده . يد موسى : دست موسى . چيز سفيد و زيبا و درخشنده را بدان مثل زنند . زيرا خداوند در قرآن - در داستان موسى ( ع ) فرموده : « اسْلُكْ يَدَكَ فِي جَيْبِكَ تَخْرُجْ بَيْضاءَ مِنْ غَيْرِ سُوءٍ » « 2 » شاعرى در غزلى گفته : لك صدغ كانّه قلب فرعو * ن و وجه كانّه يد موسى و فم قد اتى ببرهان عيسى * فهو بالطيّب منه يحيى النفوسا

--> ( 1 ) - سورهء فتح - 10 . ( 2 ) - سورهء قصص - 32 .