عبد الملك الثعالبي النيسابوري ( مترجم : رضا انزابى نژاد )
538
ثمار القلوب في المضاف و المنسوب ( فارسى )
نهر اللّه بطل نهر عيسى » . نهر معقل رودى است در بصره و نهر عيسى رودى است در بغداد . و مقصود از « نهر الله » دريا و باران و سيل است كه بر آبها و رودها فزونى دارد . و من رودى را كه به اين اضافه مخصوص باشد نمىشناسم آنچه برابر اين مثل باشد اين بيت شعر است كه : اذا جاء موسى و القى العصا * فقد بطل السحر و السّاحر يعنى : هنگامى كه موسى آمد و عصاى خود بيفكند ، هم سحر باطل گرديد و هم افسونگران تباه گشتند . نهر عيسى - نهر اللّه . نهر معقل - نهر اللّه . نواصى الخيل . شرف و ارجمندى را به پيشانى اسبان مثل زنند و گويند شرف و والايى در پيشانى اسبان است و خوارى در دم گاوان . شاعرى از مردم روزگار ما گفته : قلت لمّا ادنت الدنيا لنا * نفرا ذقنابهم حرّ سقر فاتنا عزّ نواصى الخيل فل * يبق فينا ذلّ أذناب البقر يعنى : گفتم : آن گاه كه اين دنيا گروهى را به ما نزديك گردانيد ، گرماى دوزخ را به سبب آنان چشيدم . شرف پيشانى اسبان و سرافرازى از ما رخت بر بست و براى ما دم گاوان و خوارى و سبكسارى ماند . نور القمرين - سيرة العمرين . نور اللّه . پيامبر ( ص ) فرموده : « اتّقوا فراسة المؤمن فانّه ينظر بنور اللّه » يعنى : از فراست و دل آگاهى مؤمن بترسيد كه او با روشنايى خدا [ به همه چيز و همه كس ] مىنگرد . نور الهموم . موى سپيد پيرى را به تابندگى و روشنايى اندوهان مثل زدهاند . ابن المعتزّ گفته : أنكرت هند مشيبى و ولّت * بدموع فى الرّداء سجوم