عبد الملك الثعالبي النيسابوري ( مترجم : رضا انزابى نژاد )

523

ثمار القلوب في المضاف و المنسوب ( فارسى )

شتر خدا در روزگار مثل سائرى گرديد كه گاه نيز ناقهء صالح گويند و پى كنندهء آن نيز - كه مردى سرخ روى بود - نمونهء شومى و شقاوت شد و قوم ثمود نيز مثالى در نابودى و نيستى گرديد . از كسانى كه بدين داستان ، به گونه‌اى ظريف ، تمثّل جسته‌اند والى يمامه است در خطبه‌اى كه گفت : اى مردم بر خداوند گستاخى نورزيد ، كه خداوند گناهكارى بندگان خود را تحمّل نمىكند ، چنان كه بخاطر شترى كه سيصد درم بها داشت امّت بزرگى را از ميان برد . بدين سخن والى يمامه « مقوّم الناقه » يعنى : قيمت گذار شتر خوانده شد . بسيارى به اين شتر مثل زده‌اند . . . ابن الرّومى در توصيف كسى كه سخت پرخور بوده گفته : شبه عصا موسى و لكنّه * لم يخلق اللّه لها فاها رفقا بزاد القوم لا تفنه * يا ناقة الله و سقياها يعنى : به عصاى موسى ماند ليكن خداوند براى او دهانى نيافريده . اى شتر خداوند با مردم سازگارى كن و توشه و آبنوش آنها را نابود نكن . ناقة صالح : شتر صالح . شرح آن در « ناقة اللّه » گذشت . معمولا كسى را كه مىخواهد بىگناهى خود را ثابت كند گويد « إنّى لم اعقر ناقة صالح » : من شتر صالح را پى نكرده‌ام . نيز - ناقة اللّه . ناى زنام - عود بنان . نبات الأرض . چيز بسيار فراوان را بدان مثل زنند . ابن المعتزّ در كلمات قصار خود گفته : سختيها و ناگواريهاى دنيا بيش از گياهان زمين است . نبال التّرك - سيوف اليمن . نتن الهدهد . شانه به سر پرنده‌اى است كه تن و اندام او ذاتا بوى بد دارد و البته جز شانه به سر ، جانوران ديگرى - چون بز كوهى و آهو و مار و راسو - نيز هستند كه طبعا بدبو هستند . شاعر گفته :