عبد الملك الثعالبي النيسابوري ( مترجم : رضا انزابى نژاد )

440

ثمار القلوب في المضاف و المنسوب ( فارسى )

عرب بهترين شنيده‌هاى خود را مىنويسند ، و بهترين نوشته‌هاى خود را به ياد مىسپارند و بهترين يادداشتهاى خود را مىگويند . كاهنيّة باهلة - عرّاف اليمامة . كبد السماء . استعارهء جگر [ يا دل ] آسمان از همان گونه است كه گويند عين السماء ، و أديم السماء ، و جلدة السماء ، و دمع السماء . شاعر گفته : كالشّمس فى كبد السّماء محلّها * شعاعها فى سائر الآفاق يعنى : [ ممدوح يا محبوب من ] مانند خورشيد است كه جايش در دل آسمان است و تابش آن به هر سوى كرانه‌ها گسترده . كتّاب السّواد - صوفيّة الدّينور . كتاب اللّه . ابن الرومى به اين اضافه تمثّل جسته و گفته : و كأنّما يمناى حين تناولت * يمناك إذ صافحتنى بكتاب أخذت كتاب اللّه و هو مبشّر * بكرامة الرّضوان يوم حساب يعنى : چون دست راست من با دست راست تو - آن گاه كه همراه نامه‌اى با من مصافحه كردى - به هم رسيدند گويى نامهء خداوند را گرفت كه كرامت خشنودى خداوند را در روز حساب بشارت مىداد . كتّاب النثار . به كاتبان و دبيران گويند كه با دبيران ديگر رفت و آمد نكنند . و خوارزمى مىگفت : « فلان من أدباء الدّار و كتّاب النّثار » . از شاعرانى كه اين تركيب را در شعر خود به كار برده ، ابن عروس است كه گفته : و لمّا أن رأيتهم وقوفا * على الجسرين كالحدأ الضّوارى سألت فقيل كتّاب و لكن * ألم تسمع بكتّاب النّثار ! يعنى : چون آنها را - مانند زغنهاى شكارى . . . - كه روى دو پل ايستاده‌اند ، ديدم ، پرسيدم كيانند ، گفتند دبيران ، ليكن كتّاب نثار آيا [ نام آنان را ] نشنيده‌اى ؟ [ مقصود اين است كه دبيران و نويسندگانى كه روى پل