عبد الملك الثعالبي النيسابوري ( مترجم : رضا انزابى نژاد )
414
ثمار القلوب في المضاف و المنسوب ( فارسى )
يعنى : اى ابن رستم من به تمام دانش تو و بدانچه حفظ كردهاى - جز قرآن كه در سينه دارى - ناباورم . اگر در دوائر نحو ، يونس « 1 » باشى يا در حل مشكلات غريب ، قطرب « 2 » ، و اگر همه فقه ابو حنيفه را در سينه داشته باشى و پس به رستم نسبت و وابستگى پيدا كنى ارجمند نگردى . فقه العبادلة . ( فقاهت عبد اللهها ) كه عبارتند از : عبد الله بن مسعود ، و عبد الله بن عباس ، و عبد الله بن عمر بن الخطاب ، و عبد الله بن زبير ، و عبد الله بن عمرو بن العاص . اين پنج تن از فقيهان صحابه و معتمدان و دانايان و هوشمندان آناناند عبد الله بن جعفر بن ابى طالب ، و عبد الله بن ابى بكر صديق - خداوند از همهء آنان خشنود باد - نيز از اين عبادله بشمارند . فلق الصّبح . عرب چيزى بسيار آشكار را به شكافتن سپيده مانند كند . ابو عمرو گفته : « ابين من فلق الصبح » يا « ابين من عمود الصّبح » ابو تمّام گفته : نسب كأنّ عليه من شمس الضّحى * نورا و من ضوء الصّباح عمودا يعنى : نسبى چنان روشن كه گويى خورشيد نيمروزى و روشنايى سپيده ، بر آن روشنى و سپيدى داده . فلوس بخارى . مردم بخارا چيز كم بها را به پول سياه بخارا مانند كنند [ زيرا اين سكّهها از فلزهاى كم ارزش از گونهء مس و قلع زده مىشد ] . بشّار بن برد بدان مثل زده و گفته : ارفق بعمرو إذا حرّكت نسبته * فإنّه عربىّ من قوارير إن جاز آباؤه الأنذال من مضر * جازت فلوس بخارى فى الدّنانير يعنى : هر گاه بخواهى اصل و تبار عمرو را بجويى و بجنبانى ، با او نرمى به خرج
--> ( 1 ) - يونس بن حبيب الضبى مكنّى به ابو عبد الرحمن ، امام نحويان بصره در روزگار خويش بود . نحوى نامور سيبويه - شاگرد او بود و فراء نيز از محضر او برخوردار گشته . حلقهء درس او در بصره بود امّا طلّاب علم و اهل ادب از راههاى دور به خدمت او مىشتافتند . او در سال 183 - كه شمار عمرش از صد گذشته بود - درگذشت . ( م . ) ( 2 ) - قطرب لقب محمد بن مستنير شاگرد سيبويه است . او در نحو و لغت از نام آوران دانشمندان ادب و نحو و لغت است . ( م . )