عبد الملك الثعالبي النيسابوري ( مترجم : رضا انزابى نژاد )

332

ثمار القلوب في المضاف و المنسوب ( فارسى )

أيا من إسمه ليث * و هو أضعف من بقّه لقد باعد ربّ النّا * س بين الإسم و الخلقه يعنى : اى كه نامت ليث ( شير ) است در حالى كه خود از پشه ( يا ساس ) هم ناتوان‌ترى خداوند چقدر نام و آفرينش تو راى از هم دور ساخته . گاه نيز به خردى پشه ( يا ساس ) مثل زنند . خوارزمى گفته : ضنيت فلو أدخلت فى حلق بقّة * خريفيّة من دقّتى لم تغصّ بى و أصبح قلبى فى يدالهمّ و اغتدت * أمانىّ فى أظفار عنقاء مغرب يعنى : چنان بيمار و نزار شدم كه اگر در حلقوم پشّه ( يا ساس ) پاييزى ، كنندم به جهت باريكى و خردى گلوگير نشود و دل من در دست اندوهان گرفتار است و آرزوهايى شده در چنگال عنقاى مغرب يعنى گرفتار حوادث و بلاهاى روزگار . ضلّ ابن ضلّ - ابن ضلّ . ضمير الغيب . يكى از فاضلان روزگار ما گفته : كم فى ضمير الغيب من اسرار * يهدى اليسار إلى ذوى الإعسار فاستشعر الظّنّ الجميل توقّعا * لمناجح الأوطار و الأطوار يعنى : در دل غيب چه رازها فرو خفته كه گاه به تهيدستان ثروت و نعمت مىبخشد گمان نيك ببر و چشم مىدار به رستگارى و كامروايى و بهروزى . ضيف ابراهيم . مهمان ابراهيم . دربارهء مهمان گرامى مثل زنند . خداوند در قرآن فرموده : « هَلْ أَتاكَ حَدِيثُ ضَيْفِ إِبْراهِيمَ الْمُكْرَمِينَ » « 1 » . اهل تفسير گفته‌اند : از اين روى چنين فرمود كه ابراهيم به تن خويش برخاست و بىدرنگ براى مهمانان خود گوسالهء فربه آورد و سر بريد [ پخت و ] گفت : بخوريد . و از بزرگداشت مهمان اين است كه سفره و خوردنى را هر چه زود پيش وى آورند . شاعر گفته : اسأتم و ابطأتم على الضيف بالقرى * و خير القرى للنازلين المحجّل

--> ( 1 ) - سورهء و الذاريات ، 24 .