فريب داد و در آشيانهء او جاى گرفت از اندوه جانم به لب رسيد و دلم به هم خورد . ابن الدهّر . عبارت از روز است . ابن الرومى گفته : و ما الدّهر الّا كابنه فيه بكرة * و هاجرة مسمومة الجوّ قاتله يعنى : روزگار تنها همين روز است با سپيده دم و نيمروز سوزانش ، و هواى مسموم و كشنده‌اى كه دارد . ابن ذكاء : عبارت از سپيده است و ابو ذكاء خورشيد است . شاعرى رجزگو گفته : فوردت قبل انبلاج الفجر * و ابن ذكاء كامن فى كفر يعنى : محبوب پيش از دميدن سپيده درآمد در حالى كه سپيده در تاريكى شب نهان بود . ابن السبيل . مسافر ، رهگذر « 1 » . كه در قرآن نيز آمده « 2 » . اگر خواهند به « بچه سر راهى و زنازاده » دلالت كند ، « ابن الطريق » گويند . چنان كه دعبل دربارهء ابو سعيد مخزومى گفته : عدوّ راح فى ثوب الصديق * شريك فى الصبوح و فى الغبوق له وجهان ظاهره ابن عمّ * و باطنه ابن زانية عتيق يسرّك ظاهرا و يسوء سرّا * كذاك يكون ابناء الطريق يعنى : دشمنى است كه در جامهء دوست مىآيد ، در خورد و خوراك صبح و شام با تو شريك است . دو چهره دارد : چهرهء بيرونى او عموزاده است و چهره درونى او ، زنازادهء ديرين است . بيرونش تو را شادمان و درونش اندوهگين مىكند ، حال زنازاده‌ها چنين است .

--> ( 1 ) - متن « المختار » ، متن چاپ قاهره « المحتاز » . المجتاز را از چاپ ابراهيم صالح برگزيديم ( م ) ( 2 ) - سوره بقره - 177