ترّهات البسابس . اصمعى گفته : ترّهات عبارت است از باريكه راهها كه از راه بزرگ جدا شود و « بسابس » « جمع » « بسبس » است به معنى بيابان فراخ كه چيزى در آن نباشد و آن را بسبس و سبسب گويند . اين اصل كلمه است ، امّا دربارهء كسى كه سخنى محال و خردناپذير گويد ، گويند : اخذ فى ترّهات البسابس ، و جاء بالترّهات . يعنى به ياوه بافى پرداخت و سخنانى بىمعنى و بىفايده بافت ، همان‌سان كه گويند : « ركب بسبسات « 1 » الطريق » : روى در كوره راهها نهاد . شاعر گفته : تطاول ليلى و اعترتنى وساوسى * لآت أتى بالتّرّهات البسابس يعنى : شب من دراز گشت و انديشه‌هاى ياوه و نگرانيهايى بر من روى آورد از براى كسى كه سخنان ياوه گفت . تشبيهات ابن المعتزّ . عرب تشبيهات نيكو و زيبا را به تشبيهات ابن المعتزّ مثل زنند و گويند هر جا كه در شعر ابن المعتزّ كاف تشبيه ديدى به دنبال آن پسند و نيكويى و زيبايى فرا مىرسد . و از آنجا كه نازپرورده بود و در كاخ خلافت پرورش يافته و در ارجمندى بىهمال بود ، در شناختن و يافتن تشبيهات آن توفيقى او را دست داده بود كه نصيب ديگران نشود . زيرا او چيزهايى مىديد كه ديگران نمىديدند و از چيزهاى طرفه و نو باوه‌ها آنچه مىشنيد و مىگفت ديگران نه مىشنيدند و نه مىگفتند . و حق بود كه ابن الرومى در برابر همّت و توان ابن المعتز از جهت آوردن اوصاف و تشبيهات به ناتوانى خود اقرار مىكند . نمونه‌اى از تشبيهات شاهانهء او چنين است : و انظر اليه كزورق من فضّة * قد أثقلته حمولة من عنبر يعنى : ماه را نگر كه به زورقى سيم گون ماند كه از بسيارى عنبر گرانبار است .

--> ( 1 ) - ضبط چاپ ابراهيم صالح بنيّات الطريق . و درست‌تر مىنمايد . - بنيّات الطريق ( م . ) .